Γονατάς Επαμεινώνδας Χ.
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Αθήνα
Ημερομηνία Γέννησης 1924
Ημερομηνία Θανάτου -
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
Ε. Χ. ΓΟΝΑΤΑΣ (1924) Ο Επαμεινώνδας Γονατάς γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Η καταγωγή του είναι από το Αϊβαλί. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών και ασκεί τη δικηγορία. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1944 με τη δημοσίευση του ποιήματος Η μικρή εξοχική μας πόλη στο περιοδικό Παλμός με το ψευδώνυμο Ε.Γόνης. Ακολούθησε το 1945 η έκδοση του αφηγήματος Ο ταξιδιώτης. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα εξέδωσε την ποιητική συλλογή Η κρύπτη. Ακολούθησαν αφηγηματικά έργα με έντονα ποιητική γλώσσα. Στη γραφή του διακρίνονται καταβολές στο λογοτεχνικό ρεύμα του υπερρεαλισμού αλλά και στοιχεία ρομαντισμού και αισθητισμού με εξαιρετική επιμέλεια στις λεπτομέρειες της αφήγησης και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο λόγος. Το 1959 εξέδωσε από κοινού με τον Δημήτρη Παπαδίτσα το περιοδικό Πρώτη Ύλη - Ποιητικά κείμενα. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Επαμεινώνδα Γονατά βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Επαμεινώνδας Γονατάς», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.292-293. Αθήνα, Σοκόλης, 1982 και χ.σ., «Γονατάς Επαμεινώνδας», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αργυρίου Αλεξ., «Επαμεινώνδας Γονατάς», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.292-293. Αθήνα, Σοκόλης, 1982.
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Ε[παμεινώνδας] Χ. Γονατάς», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.61-62. Αθήνα, Πατάκης, 1995.
Μενδράκος Τάκης, «Στην Κρύπτη του Ε.Χ. Γονατά», Επίκαιρα, 10/9/1981 (τώρα και στον τόμο Μικρές δοκιμές· Κριτικά σημειώματα & άρθρα, σ.21-23. Αθήνα, Σοκόλης, 1990).
Ντόκος Θανάσης, «Αρτιότητα, παρατήρηση και πρωτοτυπία», Διαβάζω126, 11/9/1985, σ.58-60.
Σινόπουλος Τάκης, Κριτική για την Κρύπτη, Κριτική4-5, 7-10/1959, σ.198-199.
Σινόπουλος Τάκης, «Αυτοεξόριστος και ονειροποιός ποιητής στο εργαστήριό του», Εποχές11, 3/1964, σ.61-62.
Τσακνιάς Σπύρος, «Ε.Χ. Γονατάς, Ο φιλόξενος καρδινάλιος», Η λέξη59-60, 11-12/1986 (τώρα και στον τόμο Επί τα ίχνη, σ.26-30. Αθήνα, Σοκόλης, 1990).
Χατζηβασιλείου Βαγγέλης, Κριτική για την Προετοιμασία, Ελευθεροτυπία, 6/11/1991.
χ.σ., «Γονατάς Επαμεινώνδας», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Ποίηση
Η κρύπτη. 1959.
Το βάραθρο. 1963.
Οι αγελάδες. Αθήνα, Πρώτη Ύλη, 1963. ΙΙ.Πεζογραφία
Ο ταξιδιώτης. Αθήνα, 1945.
Ο φιλόξενος καρδινάλιος. Αθήνα, Στιγμή, 1986.
Η προετοιμασία. Αθήνα, Στιγμή, 1991. ΙΙΙ.Μεταφράσεις
Goll Ivan, Μαλαισιακά τραγούδια· Μεταφραστικό δοκίμιο Ε.Χ.Γονατά. Αθήνα, Πρώτη Ύλη, 1960.
Γκουστάβ Φλωμπέρ, Βιβλιομανία. Αθήνα, Στιγμή, 1985.
Wols, Ποιήματα· Σχέδια – Πίνακες – Φωτογραφίες. Παρουσίαση – μετάφραση Ε.Χ.Γονατά. Αθήνα, Καστανιώτης, 1983.
Παρασκευή 13 Ιουνίου 2008
Γληνός Δημήτρης
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Σμύρνη
Ημερομηνία Γέννησης 1882
Ημερομηνία Θανάτου 1943
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Μελέτη
Βιογραφικό Σημείωμα
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ (1882- 1943) Ο Δημήτρης Γληνός του Αλέξανδρου γεννήθηκε στη Σμύρνη με καταγωγή από τη μεριά του πατέρα του από την Άνδρο. Η μητέρα του ήταν κόρη του Χατζή Παυλίδη από τη Σμύρνη. Αποφοίτησε από την Ευαγγελική Σχολή και το 1899 ήρθε στην Αθήνα και γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου ήταν συμφοιτητής με τον Κώστα Βάρναλη. Για λόγους βιοπορισμού αναγκάστηκε να διακόψει τις σπουδές του για να εργαστεί ως δάσκαλος σε σχολείο του Κασαμπά (Μικρά Ασία). Το 1904 εντάχτηκε στο χώρο του δημοτικισμού (το 1901 είχε πάρει μέρος στα Ευαγγελικά) και έγινε μέλος του συνδέσμου Η Εθνική μας Γλώσσα (των Παλαμά, Δελμούζου και Κωνσταντίνου Χατζόπουλου). Μετά το τέλος των σπουδών του (1905) γύρισε στη γενέτειρά του και διορίστηκε στην Αναξαγόρειο Σχολή στα Βουρλά της Σμύρνης και στη συνέχεια (μετά από παραίτησή του) στο Ελληνογερμανικό Λύκειο. Παράλληλα ξεκίνησε τη δημοτικιστική δράση του με δημοσιεύσεις, ομιλίες και έγινε πρόεδρος του Συνδέσμου Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Σμύρνης. Την περίοδο εκείνη συνεργάστηκε με το περιοδικό Κόσμος και την εφημερίδα Ημερησία της Σμύρνης, ενώ το 1907 πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο της λογοτεχνίας με τη δημοσίευση του ποιήματος Εικόνα στο Νουμά (με το ψευδώνυμο Μήτρος Γληνός), καθώς και μεταφράσεων ποιημάτων του Baudelaire και του de Heredia. Το 1908 παντρεύτηκε την Άννα Χρόνη, με την οποία απέκτησε δύο κόρες, τη Λιλή και τη Νίνα. Λίγο μετά το γάμο του έφυγε με τη σύζυγό του για τη Γερμανία, όπου συνέχισε τις σπουδές του (φιλοσοφία, παιδαγωγική και πειραματική ψυχολογία) στα Πανεπιστήμια της Λειψίας και της Ιένας και με καθηγητές τους R. Eucken και W. Wundt. Στη Γερμανία συνδέθηκε φιλικά με τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη και γνωρίστηκε με τον Γεώργιο Σκληρό, ο οποίος τον έφερε σε επαφή με τα σοσιαλιστικά ρεύματα της εποχής. Της επιστροφής του στην Αθήνα (1911) είχε προηγηθεί η ίδρυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1910), στην οποία είχε πάρει μέρος από τη Γερμανία, και η επανάσταση του 1909, καθώς επίσης η διάλυση του Ανωτέρου Παρθεναγωγείου του Βόλου του Αλέξανδρου Δελμούζου. Το 1912 διορίστηκε διευθυντής στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης και ένα χρόνο αργότερα συνέταξε εισηγητική έκθεση για τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια, μετά από ανάθεση του Υπουργού Παιδείας της κυβέρνησης Βενιζέλου, Ιωάννη Τσιριμώκου και ανέλαβε τη διεύθυνση σύνταξης του Δελτίου του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Δύο χρόνια αργότερα ξεκίνησε σε συνεργασία με τον Δελμούζο και τον Τριανταφυλλίδη και στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Επιτροπής η συγγραφή σχολικών βιβλίων στη δημοτική. Μετά το κίνημα της Θεσσαλονίκης, φυλακίστηκε από τους παλαιοκομματικούς και μετά την αποφυλάκισή του (1917) διορίστηκε από τον Βενιζέλο πρόεδρος της τριμελούς Εκπαιδευτικής Επιτροπής στη Θεσσαλονίκη. Μετά την κάθοδο της κυβέρνησης Βενιζέλου στην Αθήνα, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας, θέση από την οποία παραιτήθηκε μετά από διαφωνίες με τον Βενιζέλο, που τήρησε μια στάση αναδίπλωσης. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή διετέλεσε εκπαιδευτικός σύμβουλος και το 1924 οργάνωσε την Παιδαγωγική Ακαδημία, η οποία διαλύθηκε από το δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου. Από το 1925 και για τρία χρόνια ο Γληνός διηύθυνε το πρωτοποριακό για την εποχή περιοδικό Αναγέννηση. Το 1928 αναγκάστηκε να διακόψει την κυκλοφορία του, καθώς διώχτηκε ξανά με αφορμή την ομιλία του για την άφιξη του Παναϊτ Ιστράτι στην Αθήνα (για τον ίδιο λόγο διώχτηκε και ο Νίκος Καζαντζάκης). Μετά την αθώωσή του εξέδωσε το περιοδικό Νέος Δρόμος και μετά τη διάλυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1929) εργάστηκε στους εκδοτικούς οίκους Ελευθερουδάκη και Δημητράκου. Παράλληλα πραγματοποίησε πανεπιστημιακές διαλέξεις και εξέδωσε το περιοδικό Νέοι Πρωτοπόροι. Το 1936 εκλέχτηκε βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου και μετά την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά συνελήφθη και εξορίστηκε στην Ανάφη, την Ακροναυπλία και τη Σαντορίνη ως το 1940 που μεταφέρθηκε στην Αθήνα με όρους κατ’ οίκον περιορισμού. Στη διάρκεια της Κατοχής πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση μέσω του Ε.Α.Μ. και δραστηριοποιήθηκε στο χώρο του Κ.Κ.Ε. Πέθανε σε νοσοκομείο της Αθήνας τα Χριστούγεννα του 1943. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Δημητρίου Γληνού βλ. Βανδώρος Β.Γ., «Χρονογραφία Δημήτρη Γληνού», Σύγχρονοι Καιροί1, 9-10/1982, σ.14, Σιάκαρης Κωνσταντίνος, «Δημήτρης Γληνός: Η ζωή και το έργο του», Διαβάζω61, 26/1/1983, σ.22-31, Φραγκουδάκη Άννα – Δημαράς Αλέξης, «Γληνός Δημήτρης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, χ.σ., «Γληνός Δημήτριος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και χ.σ., «Αφιέρωμα στον Γληνό. Σύντομη Χρονογραφία», Επιθεώρηση Τέχνης20, ετ.Ι΄, 11-12/1964, αρ.119-120, σ.387-388.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αλεξίου Έλλη, «Δημήτρης Γληνός (εκατό χρόνια από τη γέννησή του), Νέα Εστία112, ετ.ΝΣΤ΄, 1η/10/1982, αρ.1326, σ.1256-1260.
Γεωργούλης Κ.Δ., «Δημήτρης Γληνός», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.106-111.
Ζαφειρόπουλος Γιάννης Γ., «Ο Δημήτρης Γληνός ανάμεσα στην κομματικότητα και την πνευματική ανεξαρτησία», Τομές7, 12/1976, σ.14-16.
Ηλιού Φίλιππος (εκδοτική φροντίδα, εισαγωγή, σημειώσεις), Δημήτρης Γληνός, ΆπανταΑ΄
1898-1910. Αθήνα, Θεμέλιο, 1983.
Ιμβριώτη Ρόζα, «Δημήτρης Γληνός», Τομές7, 12/1976, σ.5-6.
Ιμβριώτης Γιάννης, «Η ιδεολογική πορεία του Δημήτρη Γληνού», Τομές7, 12/1976, σ.7-13.
Σακκάς Δ.Ν., «Δημήτρης Γληνός», Σύγχρονα Θέματα1, 9-10/1982, σ.11-14.
Στη μνήμη του Δημήτρη Α.Γληνού. Αθήνα, 1946.
Φραγκουδάκη Άννα – Δημαράς Αλέξης, «Γληνός Δημήτρης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
χ.σ., «Γληνός Δημήτριος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. Αφιερώματα περιοδικών
Ελεύθερα Γράμματα32-33, 21/12/1945.
Επιθεώρηση ΤέχνηςΚ΄, ετ.Ι΄, 11-12/1964, αρ.119-120.
Διαβάζω61, 26/1/1983.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)
ΆπανταΑ΄
1898 – 1910. Εκδοτική φροντίδα εισαγωγή, σημειώσεις Φίλιππος Ηλιού. Αθήνα, Θεμέλιο, 1983
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Σμύρνη
Ημερομηνία Γέννησης 1882
Ημερομηνία Θανάτου 1943
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Μελέτη
Βιογραφικό Σημείωμα
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ (1882- 1943) Ο Δημήτρης Γληνός του Αλέξανδρου γεννήθηκε στη Σμύρνη με καταγωγή από τη μεριά του πατέρα του από την Άνδρο. Η μητέρα του ήταν κόρη του Χατζή Παυλίδη από τη Σμύρνη. Αποφοίτησε από την Ευαγγελική Σχολή και το 1899 ήρθε στην Αθήνα και γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου ήταν συμφοιτητής με τον Κώστα Βάρναλη. Για λόγους βιοπορισμού αναγκάστηκε να διακόψει τις σπουδές του για να εργαστεί ως δάσκαλος σε σχολείο του Κασαμπά (Μικρά Ασία). Το 1904 εντάχτηκε στο χώρο του δημοτικισμού (το 1901 είχε πάρει μέρος στα Ευαγγελικά) και έγινε μέλος του συνδέσμου Η Εθνική μας Γλώσσα (των Παλαμά, Δελμούζου και Κωνσταντίνου Χατζόπουλου). Μετά το τέλος των σπουδών του (1905) γύρισε στη γενέτειρά του και διορίστηκε στην Αναξαγόρειο Σχολή στα Βουρλά της Σμύρνης και στη συνέχεια (μετά από παραίτησή του) στο Ελληνογερμανικό Λύκειο. Παράλληλα ξεκίνησε τη δημοτικιστική δράση του με δημοσιεύσεις, ομιλίες και έγινε πρόεδρος του Συνδέσμου Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Σμύρνης. Την περίοδο εκείνη συνεργάστηκε με το περιοδικό Κόσμος και την εφημερίδα Ημερησία της Σμύρνης, ενώ το 1907 πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο της λογοτεχνίας με τη δημοσίευση του ποιήματος Εικόνα στο Νουμά (με το ψευδώνυμο Μήτρος Γληνός), καθώς και μεταφράσεων ποιημάτων του Baudelaire και του de Heredia. Το 1908 παντρεύτηκε την Άννα Χρόνη, με την οποία απέκτησε δύο κόρες, τη Λιλή και τη Νίνα. Λίγο μετά το γάμο του έφυγε με τη σύζυγό του για τη Γερμανία, όπου συνέχισε τις σπουδές του (φιλοσοφία, παιδαγωγική και πειραματική ψυχολογία) στα Πανεπιστήμια της Λειψίας και της Ιένας και με καθηγητές τους R. Eucken και W. Wundt. Στη Γερμανία συνδέθηκε φιλικά με τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη και γνωρίστηκε με τον Γεώργιο Σκληρό, ο οποίος τον έφερε σε επαφή με τα σοσιαλιστικά ρεύματα της εποχής. Της επιστροφής του στην Αθήνα (1911) είχε προηγηθεί η ίδρυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1910), στην οποία είχε πάρει μέρος από τη Γερμανία, και η επανάσταση του 1909, καθώς επίσης η διάλυση του Ανωτέρου Παρθεναγωγείου του Βόλου του Αλέξανδρου Δελμούζου. Το 1912 διορίστηκε διευθυντής στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης και ένα χρόνο αργότερα συνέταξε εισηγητική έκθεση για τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια, μετά από ανάθεση του Υπουργού Παιδείας της κυβέρνησης Βενιζέλου, Ιωάννη Τσιριμώκου και ανέλαβε τη διεύθυνση σύνταξης του Δελτίου του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Δύο χρόνια αργότερα ξεκίνησε σε συνεργασία με τον Δελμούζο και τον Τριανταφυλλίδη και στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Επιτροπής η συγγραφή σχολικών βιβλίων στη δημοτική. Μετά το κίνημα της Θεσσαλονίκης, φυλακίστηκε από τους παλαιοκομματικούς και μετά την αποφυλάκισή του (1917) διορίστηκε από τον Βενιζέλο πρόεδρος της τριμελούς Εκπαιδευτικής Επιτροπής στη Θεσσαλονίκη. Μετά την κάθοδο της κυβέρνησης Βενιζέλου στην Αθήνα, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας, θέση από την οποία παραιτήθηκε μετά από διαφωνίες με τον Βενιζέλο, που τήρησε μια στάση αναδίπλωσης. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή διετέλεσε εκπαιδευτικός σύμβουλος και το 1924 οργάνωσε την Παιδαγωγική Ακαδημία, η οποία διαλύθηκε από το δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου. Από το 1925 και για τρία χρόνια ο Γληνός διηύθυνε το πρωτοποριακό για την εποχή περιοδικό Αναγέννηση. Το 1928 αναγκάστηκε να διακόψει την κυκλοφορία του, καθώς διώχτηκε ξανά με αφορμή την ομιλία του για την άφιξη του Παναϊτ Ιστράτι στην Αθήνα (για τον ίδιο λόγο διώχτηκε και ο Νίκος Καζαντζάκης). Μετά την αθώωσή του εξέδωσε το περιοδικό Νέος Δρόμος και μετά τη διάλυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1929) εργάστηκε στους εκδοτικούς οίκους Ελευθερουδάκη και Δημητράκου. Παράλληλα πραγματοποίησε πανεπιστημιακές διαλέξεις και εξέδωσε το περιοδικό Νέοι Πρωτοπόροι. Το 1936 εκλέχτηκε βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου και μετά την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά συνελήφθη και εξορίστηκε στην Ανάφη, την Ακροναυπλία και τη Σαντορίνη ως το 1940 που μεταφέρθηκε στην Αθήνα με όρους κατ’ οίκον περιορισμού. Στη διάρκεια της Κατοχής πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση μέσω του Ε.Α.Μ. και δραστηριοποιήθηκε στο χώρο του Κ.Κ.Ε. Πέθανε σε νοσοκομείο της Αθήνας τα Χριστούγεννα του 1943. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Δημητρίου Γληνού βλ. Βανδώρος Β.Γ., «Χρονογραφία Δημήτρη Γληνού», Σύγχρονοι Καιροί1, 9-10/1982, σ.14, Σιάκαρης Κωνσταντίνος, «Δημήτρης Γληνός: Η ζωή και το έργο του», Διαβάζω61, 26/1/1983, σ.22-31, Φραγκουδάκη Άννα – Δημαράς Αλέξης, «Γληνός Δημήτρης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, χ.σ., «Γληνός Δημήτριος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και χ.σ., «Αφιέρωμα στον Γληνό. Σύντομη Χρονογραφία», Επιθεώρηση Τέχνης20, ετ.Ι΄, 11-12/1964, αρ.119-120, σ.387-388.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αλεξίου Έλλη, «Δημήτρης Γληνός (εκατό χρόνια από τη γέννησή του), Νέα Εστία112, ετ.ΝΣΤ΄, 1η/10/1982, αρ.1326, σ.1256-1260.
Γεωργούλης Κ.Δ., «Δημήτρης Γληνός», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.106-111.
Ζαφειρόπουλος Γιάννης Γ., «Ο Δημήτρης Γληνός ανάμεσα στην κομματικότητα και την πνευματική ανεξαρτησία», Τομές7, 12/1976, σ.14-16.
Ηλιού Φίλιππος (εκδοτική φροντίδα, εισαγωγή, σημειώσεις), Δημήτρης Γληνός, ΆπανταΑ΄
1898-1910. Αθήνα, Θεμέλιο, 1983.
Ιμβριώτη Ρόζα, «Δημήτρης Γληνός», Τομές7, 12/1976, σ.5-6.
Ιμβριώτης Γιάννης, «Η ιδεολογική πορεία του Δημήτρη Γληνού», Τομές7, 12/1976, σ.7-13.
Σακκάς Δ.Ν., «Δημήτρης Γληνός», Σύγχρονα Θέματα1, 9-10/1982, σ.11-14.
Στη μνήμη του Δημήτρη Α.Γληνού. Αθήνα, 1946.
Φραγκουδάκη Άννα – Δημαράς Αλέξης, «Γληνός Δημήτρης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
χ.σ., «Γληνός Δημήτριος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. Αφιερώματα περιοδικών
Ελεύθερα Γράμματα32-33, 21/12/1945.
Επιθεώρηση ΤέχνηςΚ΄, ετ.Ι΄, 11-12/1964, αρ.119-120.
Διαβάζω61, 26/1/1983.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)
ΆπανταΑ΄
1898 – 1910. Εκδοτική φροντίδα εισαγωγή, σημειώσεις Φίλιππος Ηλιού. Αθήνα, Θεμέλιο, 1983
Γκάτσος Νίκος
Γκάτσος Νίκος
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Χάνια Φραγκόβρυσης
Ημερομηνία Γέννησης 1911
Ημερομηνία Θανάτου 1992
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ (1911 ή 1914-1992) Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στα Χάνια Φραγκόβρυσης της Αρκαδίας. Το 1906 ορφάνεψε από πατέρα. Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Τρίπολη και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε με τη μητέρα και την αδελφή του στην Αθήνα, όπου σπούδασε στο τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου. Την περίοδο 1935-1936 ταξίδεψε στη Νότιο Γαλλία και το Παρίσι. Την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία έκανε το 1931 με τη δημοσίευση του ποιήματος Της μοναξιάς στο περιοδικό Νέα Εστία, ενώ την ίδια περίοδο μπήκε στον κύκλο του περιοδικού Νέα Γράμματα με το οποίο συνεργάστηκε και ως κριτικός λογοτεχνίας, δραστηριότητα που ανέπτυξε και σε άλλα λογοτεχνικά περιοδικά της Αθήνας. Το 1943 εξέδωσε την Αμοργό, ποιητική συλλογή που θεωρήθηκε ως ορόσημο στην ιστορία της ελληνικής υπερρεαλιστικής ποίησης και επηρέασε σύγχρονους και μεταγενέστερούς του ποιητές. Μετά την Αμοργό ωστόσο δε δημοσίευσε παρά τρία ποιήματα στον περιοδικό Τύπο. Στη μεταπολεμική περίοδο συνεργάστηκε με το περιοδικό το Κ.Γ. Κατσίμπαλη Αγγλοελληνική Επιθεώρηση και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική μετάφραση (Λόρκα, Στρίντμπεργκ, Ο’Νηλ, Λόπε ντε Βέγκα, Τενεσσή Ουΐλλιαμς κ.α.) σε παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης και άλλων αθηναϊκών θιάσων και από τη δεκαετία του ’50 με τη στιχουργική. Στίχοι του μελοποιήθηκαν από το Μάνο Χατζιδάκι, το Μίκη Θεοδωράκη, το Σταύρο Ξαρχάκο και άλλους έλληνες συνθέτες. Τιμήθηκε με το Βραβείο του Δήμου Αθηναίων για το σύνολο του έργου του (1987) και εκλέχτηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας της Βαρκελώνης για τη συμβολή του (μέσω των μεταφράσεών του) στην προώθηση της ισπανικής λογοτεχνίας (1991). Πέθανε στην Αθήνα. Το 1995 κυκλοφόρησε στην Κωνσταντινούπολη τουρκική μετάφραση του ποιητικού έργου του από τον Η.Μήλλα. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νίκου Γκάτσου βλ. χ.σ., «Γκάτσος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νίκος Γκάτσος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.55-56. Αθήνα, Πατάκης, 1995 και Μανδηλαράς Φίλιππος- Πασσιά Αγγελική, «Νίκος Γκάτσος: Εργογραφία», Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.8-13
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αργυρίου Αλεξ., «Αλέξανδρος Μάτσας», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου, σ.220-224 (της εισαγωγής) και 386-387. Αθήνα, Σοκόλης, 1979.
Αργυρίου Αλεξ., «Νίκου Γκάτσου: Αμοργός», Ο Ταχυδρόμος, 1/1/1965 (τώρα και στον τόμο Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών, σ.175-181. Αθήνα, Γνώση, 1983).
Δασκαλόπουλος Δημήτρης, Νίκος Γκάτσος· Ένας αφοσιωμένος. Αθήνα, Μπιλλιέτο, 1998 (τώρα και στον τόμο Συμπαθητική μελάνη
Θέματα, Συγγραφείς, Έργα νεοελληνικής λογοτεχνίας, σ.81-84. Αθήνα, Ερμής, 1999).
Δεσποτόπουλος Αλέξανδρος Ι., «Η Αμοργός του Νίκου Γκάτσου», Νέα Εστία145, ετ.73, Ιανουάριος 1999, αρ.1708, σ.50-65.
Θέμελης Γιώργος, «Νίκος Γκάτσος», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.76-79. Αθήνα, Φέξης, 1963.
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νίκος Γκάτσος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.55-56. Αθήνα, Πατάκης, 1995.
Λαρδάς Κώστας, Amorgos
Studies of a poem by Nikos Gatsos. (διδακτορική διατριβή, 1966, ανέκδοτη).
Λιγνάδης Τάσος, Διπλή επίσκεψη σε μια ηλικία και σ’ έναν ποιητή
Ένα βιβλίο για το Νίκο Γκάτσο. Αθήνα, Γνώση, 1983.
Μόσχος Ε.Ν., «Νίκος Γκάτσος», Νέα Εστία131, ετ.ΞΣΤ΄, 1/6/1992, αρ.1558, σ.707-708.
Τριβιζάς Σωτήρης, «Φιλολογικά δικαστήρια: Η υποδοχή της Αμοργού του Νίκου Γκάτσου», Πόρφυρας86 (Κέρκυρα), 4-6/1998, σ.661-664.
Χατζιδάκις Μάνος, «Ο Νίκος Γκάτσος- Ένας πολύ αυστηρός φίλος», Ο Καθρέφτης και το Μαχαίρι. Αθήνα, Ίκαρος, 1994.
χ.σ., «Γκάτσος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985. Αφιερώματα περιοδικών
Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.5-44.
Η λέξη52, 2/1986.
Οδός Πανός66, 3-4/1993.
The Charioteer36, 1995-1996.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) 1 Ι.Ποίηση
Αμοργός. Αθήνα, Αετός, 1943. ΙΙ.Μεταφράσεις
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Ματωμένος γάμος. Αθήνα, Ίκαρος, 1945.
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Περλιμπλίν και Μπελίσα. Αθήνα, Ίκαρος, 1960.
Ευγένιος Ο’ Νηλ, Ταξίδι μακριάς μέρας μέσα στη νύχτα. Αθήνα, 1965.
Στρίντμπεργκ Α., Ο πατέρας. Αθήνα, Ίκαρος, 1996. ΙΙΙ.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Λόρκα, Ποίηση και θέατρο · Μετάφραση Νίκου Γκάτσου. Αθήνα, Ίκαρος, 1990.
Φύσα αεράκι φύσα με, μη χαμηλώνεις ίσαμε… Αθήνα, Ίκαρος, 1992.
Δάνεισε τα μετάξια στον άνεμο. Αθήνα, Ίκαρος, 1994. 1. Για αναλυτικότερα εργογραφικά στοιχεία για το Νίκο Γκάτσο βλ. Μανδηλαράς Φίλιππος- Πασσιά Αγγλεική, «Νίκος Γκάτσος: », Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.8-13 και Μπουρναζάκης Κώστας, «Για τον Νίκο Γκάτσο», Ελίτροχος13, Φθινόπωρο 1997, σ.73-75.
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Χάνια Φραγκόβρυσης
Ημερομηνία Γέννησης 1911
Ημερομηνία Θανάτου 1992
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ (1911 ή 1914-1992) Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στα Χάνια Φραγκόβρυσης της Αρκαδίας. Το 1906 ορφάνεψε από πατέρα. Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Τρίπολη και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε με τη μητέρα και την αδελφή του στην Αθήνα, όπου σπούδασε στο τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου. Την περίοδο 1935-1936 ταξίδεψε στη Νότιο Γαλλία και το Παρίσι. Την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία έκανε το 1931 με τη δημοσίευση του ποιήματος Της μοναξιάς στο περιοδικό Νέα Εστία, ενώ την ίδια περίοδο μπήκε στον κύκλο του περιοδικού Νέα Γράμματα με το οποίο συνεργάστηκε και ως κριτικός λογοτεχνίας, δραστηριότητα που ανέπτυξε και σε άλλα λογοτεχνικά περιοδικά της Αθήνας. Το 1943 εξέδωσε την Αμοργό, ποιητική συλλογή που θεωρήθηκε ως ορόσημο στην ιστορία της ελληνικής υπερρεαλιστικής ποίησης και επηρέασε σύγχρονους και μεταγενέστερούς του ποιητές. Μετά την Αμοργό ωστόσο δε δημοσίευσε παρά τρία ποιήματα στον περιοδικό Τύπο. Στη μεταπολεμική περίοδο συνεργάστηκε με το περιοδικό το Κ.Γ. Κατσίμπαλη Αγγλοελληνική Επιθεώρηση και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική μετάφραση (Λόρκα, Στρίντμπεργκ, Ο’Νηλ, Λόπε ντε Βέγκα, Τενεσσή Ουΐλλιαμς κ.α.) σε παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης και άλλων αθηναϊκών θιάσων και από τη δεκαετία του ’50 με τη στιχουργική. Στίχοι του μελοποιήθηκαν από το Μάνο Χατζιδάκι, το Μίκη Θεοδωράκη, το Σταύρο Ξαρχάκο και άλλους έλληνες συνθέτες. Τιμήθηκε με το Βραβείο του Δήμου Αθηναίων για το σύνολο του έργου του (1987) και εκλέχτηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας της Βαρκελώνης για τη συμβολή του (μέσω των μεταφράσεών του) στην προώθηση της ισπανικής λογοτεχνίας (1991). Πέθανε στην Αθήνα. Το 1995 κυκλοφόρησε στην Κωνσταντινούπολη τουρκική μετάφραση του ποιητικού έργου του από τον Η.Μήλλα. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νίκου Γκάτσου βλ. χ.σ., «Γκάτσος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νίκος Γκάτσος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.55-56. Αθήνα, Πατάκης, 1995 και Μανδηλαράς Φίλιππος- Πασσιά Αγγελική, «Νίκος Γκάτσος: Εργογραφία», Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.8-13
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αργυρίου Αλεξ., «Αλέξανδρος Μάτσας», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου, σ.220-224 (της εισαγωγής) και 386-387. Αθήνα, Σοκόλης, 1979.
Αργυρίου Αλεξ., «Νίκου Γκάτσου: Αμοργός», Ο Ταχυδρόμος, 1/1/1965 (τώρα και στον τόμο Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών, σ.175-181. Αθήνα, Γνώση, 1983).
Δασκαλόπουλος Δημήτρης, Νίκος Γκάτσος· Ένας αφοσιωμένος. Αθήνα, Μπιλλιέτο, 1998 (τώρα και στον τόμο Συμπαθητική μελάνη
Θέματα, Συγγραφείς, Έργα νεοελληνικής λογοτεχνίας, σ.81-84. Αθήνα, Ερμής, 1999).
Δεσποτόπουλος Αλέξανδρος Ι., «Η Αμοργός του Νίκου Γκάτσου», Νέα Εστία145, ετ.73, Ιανουάριος 1999, αρ.1708, σ.50-65.
Θέμελης Γιώργος, «Νίκος Γκάτσος», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.76-79. Αθήνα, Φέξης, 1963.
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νίκος Γκάτσος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.55-56. Αθήνα, Πατάκης, 1995.
Λαρδάς Κώστας, Amorgos
Studies of a poem by Nikos Gatsos. (διδακτορική διατριβή, 1966, ανέκδοτη).
Λιγνάδης Τάσος, Διπλή επίσκεψη σε μια ηλικία και σ’ έναν ποιητή
Ένα βιβλίο για το Νίκο Γκάτσο. Αθήνα, Γνώση, 1983.
Μόσχος Ε.Ν., «Νίκος Γκάτσος», Νέα Εστία131, ετ.ΞΣΤ΄, 1/6/1992, αρ.1558, σ.707-708.
Τριβιζάς Σωτήρης, «Φιλολογικά δικαστήρια: Η υποδοχή της Αμοργού του Νίκου Γκάτσου», Πόρφυρας86 (Κέρκυρα), 4-6/1998, σ.661-664.
Χατζιδάκις Μάνος, «Ο Νίκος Γκάτσος- Ένας πολύ αυστηρός φίλος», Ο Καθρέφτης και το Μαχαίρι. Αθήνα, Ίκαρος, 1994.
χ.σ., «Γκάτσος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985. Αφιερώματα περιοδικών
Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.5-44.
Η λέξη52, 2/1986.
Οδός Πανός66, 3-4/1993.
The Charioteer36, 1995-1996.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) 1 Ι.Ποίηση
Αμοργός. Αθήνα, Αετός, 1943. ΙΙ.Μεταφράσεις
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Ματωμένος γάμος. Αθήνα, Ίκαρος, 1945.
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Περλιμπλίν και Μπελίσα. Αθήνα, Ίκαρος, 1960.
Ευγένιος Ο’ Νηλ, Ταξίδι μακριάς μέρας μέσα στη νύχτα. Αθήνα, 1965.
Στρίντμπεργκ Α., Ο πατέρας. Αθήνα, Ίκαρος, 1996. ΙΙΙ.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Λόρκα, Ποίηση και θέατρο · Μετάφραση Νίκου Γκάτσου. Αθήνα, Ίκαρος, 1990.
Φύσα αεράκι φύσα με, μη χαμηλώνεις ίσαμε… Αθήνα, Ίκαρος, 1992.
Δάνεισε τα μετάξια στον άνεμο. Αθήνα, Ίκαρος, 1994. 1. Για αναλυτικότερα εργογραφικά στοιχεία για το Νίκο Γκάτσο βλ. Μανδηλαράς Φίλιππος- Πασσιά Αγγλεική, «Νίκος Γκάτσος: », Ελίτροχος11, Χειμώνας 1996-1997, σ.8-13 και Μπουρναζάκης Κώστας, «Για τον Νίκο Γκάτσο», Ελίτροχος13, Φθινόπωρο 1997, σ.73-75.
Γιαννόπουλος Περικλής
Γιαννόπουλος Περικλής
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Πάτρα
Ημερομηνία Γέννησης 1869
Ημερομηνία Θανάτου 1910
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1869-1910) Ο Περικλής Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα γύρω το 1869. Γιος γιατρού, φοίτησε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου του Παρισιού. Τις σπουδές του ανέκοψε ο θάνατος του πατέρα του. Ο Γιαννόπουλος εγκατέλειψε το Παρίσι και έφυγε για το Λονδίνο, όπου έζησε μαζί με τον αδερφό του για οκτώ μήνες. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, γρήγορα όμως εγκατέλειψε και τις νομικές σπουδές για να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ευρώπη είχε έρθει σε επαφή με τα εκεί πνευματικά και καλλιτεχνικά ρεύματα του συμβολισμού και του αισθητισμού. Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε με δημοσιεύσεις μεταφράσεων (έργων των Ντίκενς, Μπωντλαίρ, Ουάιλντ, Πόε και άλλων) και πεζών ποιημάτων σε εφημερίδες και περιοδικά. Στο χώρο της γλώσσας προτίμησε αρχικά τη δημοτική και στη συνέχεια στράφηκε προς μια λογιότερη γλώσσα, με έντονη προσωπική σφραγίδα. Ιδεολογικά κινήθηκε στο χώρο του αισθητισμού, της φυσιολατρίας και του ελληνοκεντρισμού. Έγραψε επίσης κριτικά άρθρα και δοκίμια πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού, κυρίως μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 και στην πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα. Ειδικότερα μετά το 1899 παρατηρείται συχνή παρουσία του από τις σελίδες εφημερίδων όπως η Ακρόπολις, το Άστυ και η Εστία και περιοδικά όπως ο Νουμάς και τα Παναθήναια. Συνεργάτης του Βλάση Γαβριηλίδη, υποστήριξε με πάθος την ελληνοκεντρική ιδεαλιστική ιδεολογία, συνδυάζοντας στοιχεία από τα ιδεολογικά ρεύματα του αρχαϊσμού αλλά και του ελληνοχριστιανισμού. Σταθερή παρέμεινε στη γραφή του η κυριαρχία του αισθητιστικού στοιχείου, όχι μόνο στο χώρο της λογοτεχνίας αλλά και στο χώρο του δοκιμίου. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Περικλή Γιαννόπουλου βλ. Αθανασιάδης Τάσος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Κεχαγιόγλου Γιώργος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Χορν Παντελής, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια8. Αθήνα, Πυρσός, 1929.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αθανασιάδης Τάσος, «Περικλής Γιαννόπουλος: Ο απροσάρμοστος του 20ου αιώνα», Περικλής Γιαννόπουλος, Άπαντα· Τόμος Α΄, σ. 268-284. Αθήνα, 1963.
Αθανασιάδης Τάσος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Βαρίκας Βάσος, «Το τέλος του λογιοτατισμού. Π.Γιαννόπουλου: Άπαντα», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄(1961-1965), σ.203-205. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 31/3/1964).
Βεζάνης Δημ., «Το μέγα μήνυμα του Περικλέους Γιαννόπουλου», Αθήναι, 1951.
Γαβριηλίδης Βλάσης, «Εκείνος», Ακρόπολις, 12/4/1910.
Καραντώνης Ανδρέας, «Περικλής Γιαννόπουλος», Φυσιογνωμίες· Τόμος δεύτερος, σ.602-610. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
Κατσίμπαλης Γ., Βιβλιογραφία Π. Γιαννόπουλου. Αθήνα, 1960 (έκδοση β΄).
Κεχαγιόγλου Γεώργιος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987.
Λαζογιώργος- Ελληνικός Δημ., «Περικλής Γιαννόπουλος: Ένας προφήτης του ελληνισμού», Περικλής Γιαννόπουλος Άπαντα· Τόμος Α΄, σ. ιθ΄- ν΄. Αθήνα, 1963.
Μποσινάκης Δημ.Χρ., «Η ελληνολατρία του Περικλή Γιαννόπουλου», Νέα Εστία135, 1/2/1994, ετ.ΞΗ΄, αρ.1598, σ.158-160.
Νιρβάνας Παύλος, «…Ούτε με τον θάνατόν του», Αθήναι, 15/4/1910.
Ξενόπουλος Γρηγόριος, «Το έργον του Γιαννόπουλου», Αθήναι, 15/4/1910.
Παπαϊωάννου Μ.Μ., Φιλολογικές μελέτες· Ο Περικλής Γιαννόπουλος πρόδρομος του ελλην. Φορμαλισμού – Ζωντανό και πλαστό ιδανικό στην τέχνη. Αθήνα, 1952.
Σαρδελής Κώστας, «Περικλής Γιαννόπουλος – Ίων Δραγούμης· Ελληνοκεντρισμός και ελληνορθόδοξη παράδοση»Νέα Εστία129, ετ.ΞΕ΄, 1/6/1991, αρ.1534, σ.758-763.
Σαχίνης Απόστολος, Η πεζογραφία του αισθητισμού. Αθήνα, 1981.
Χατζηφώτης Ιωάννης Μ., Περικλής Γιαννόπουλος· Ο παρεξηγημένος άγνωστος· Φιλολογική μελέτη. Αθήνα, 1968.
Χορν Παντελής, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια8. Αθήνα, Πυρσός, 1929. Αφιερώματα περιοδικών
Ο Καλλιτέχνης1, 5/1910, αρ.2.
Τα Νέα ΓράμματαΔ΄, 1-3/1938, αρ.1-3.
Νεοελληνικά Γράμματα77, 21/5/1938.
Ελληνική Δημιουργία12, 1η/10/1953, αρ.136.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Δοκίμια
Νέον Πνεύμα. Αθήνα, τυπ. Π.Δ.Σακελλαρίου, 1906.
Εκκλησις προς το πανελλήνιον κοινόν. Αθήνα, Ι.Δ.Κολλάρος, 1907.
Η ελληνική γραμμή και το ελληνικόν χρώμα. Αθήνα, έκδοση του περ. Νέα Γράμματα, 1938 (και νεώτερη αναθεωρημένη έκδοση, Αθήνα, Γαλαξίας, 1961). ΙΙ.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Έργα Περικλή Γιαννόπουλου. Ειδικό τεύχος του περιοδικού Τα Νέα ΓράμματαΔ΄, αρ.1-3, 1-3/1938.
Το μέγα μήνυμα· Υπό Περικλέους Γιαννόπουλου· με πρόλογον Βλ.Γαβριηλίδη – Δημ.Βεζάνη. Αθήνα, 1951 (στη σειρά του Εθνικιστικού Συνδέσμου, αρ.10)
Άπαντα· Τόμος Α΄· Επιμέλεια: Δημ.Λαζογιώργου- Ελληνικού. Αθήνα, 1963.
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Πάτρα
Ημερομηνία Γέννησης 1869
Ημερομηνία Θανάτου 1910
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1869-1910) Ο Περικλής Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα γύρω το 1869. Γιος γιατρού, φοίτησε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου του Παρισιού. Τις σπουδές του ανέκοψε ο θάνατος του πατέρα του. Ο Γιαννόπουλος εγκατέλειψε το Παρίσι και έφυγε για το Λονδίνο, όπου έζησε μαζί με τον αδερφό του για οκτώ μήνες. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, γρήγορα όμως εγκατέλειψε και τις νομικές σπουδές για να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ευρώπη είχε έρθει σε επαφή με τα εκεί πνευματικά και καλλιτεχνικά ρεύματα του συμβολισμού και του αισθητισμού. Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε με δημοσιεύσεις μεταφράσεων (έργων των Ντίκενς, Μπωντλαίρ, Ουάιλντ, Πόε και άλλων) και πεζών ποιημάτων σε εφημερίδες και περιοδικά. Στο χώρο της γλώσσας προτίμησε αρχικά τη δημοτική και στη συνέχεια στράφηκε προς μια λογιότερη γλώσσα, με έντονη προσωπική σφραγίδα. Ιδεολογικά κινήθηκε στο χώρο του αισθητισμού, της φυσιολατρίας και του ελληνοκεντρισμού. Έγραψε επίσης κριτικά άρθρα και δοκίμια πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού, κυρίως μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 και στην πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα. Ειδικότερα μετά το 1899 παρατηρείται συχνή παρουσία του από τις σελίδες εφημερίδων όπως η Ακρόπολις, το Άστυ και η Εστία και περιοδικά όπως ο Νουμάς και τα Παναθήναια. Συνεργάτης του Βλάση Γαβριηλίδη, υποστήριξε με πάθος την ελληνοκεντρική ιδεαλιστική ιδεολογία, συνδυάζοντας στοιχεία από τα ιδεολογικά ρεύματα του αρχαϊσμού αλλά και του ελληνοχριστιανισμού. Σταθερή παρέμεινε στη γραφή του η κυριαρχία του αισθητιστικού στοιχείου, όχι μόνο στο χώρο της λογοτεχνίας αλλά και στο χώρο του δοκιμίου. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Περικλή Γιαννόπουλου βλ. Αθανασιάδης Τάσος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Κεχαγιόγλου Γιώργος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Χορν Παντελής, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια8. Αθήνα, Πυρσός, 1929.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αθανασιάδης Τάσος, «Περικλής Γιαννόπουλος: Ο απροσάρμοστος του 20ου αιώνα», Περικλής Γιαννόπουλος, Άπαντα· Τόμος Α΄, σ. 268-284. Αθήνα, 1963.
Αθανασιάδης Τάσος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Βαρίκας Βάσος, «Το τέλος του λογιοτατισμού. Π.Γιαννόπουλου: Άπαντα», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄(1961-1965), σ.203-205. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 31/3/1964).
Βεζάνης Δημ., «Το μέγα μήνυμα του Περικλέους Γιαννόπουλου», Αθήναι, 1951.
Γαβριηλίδης Βλάσης, «Εκείνος», Ακρόπολις, 12/4/1910.
Καραντώνης Ανδρέας, «Περικλής Γιαννόπουλος», Φυσιογνωμίες· Τόμος δεύτερος, σ.602-610. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
Κατσίμπαλης Γ., Βιβλιογραφία Π. Γιαννόπουλου. Αθήνα, 1960 (έκδοση β΄).
Κεχαγιόγλου Γεώργιος, «Γιαννόπουλος Περικλής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987.
Λαζογιώργος- Ελληνικός Δημ., «Περικλής Γιαννόπουλος: Ένας προφήτης του ελληνισμού», Περικλής Γιαννόπουλος Άπαντα· Τόμος Α΄, σ. ιθ΄- ν΄. Αθήνα, 1963.
Μποσινάκης Δημ.Χρ., «Η ελληνολατρία του Περικλή Γιαννόπουλου», Νέα Εστία135, 1/2/1994, ετ.ΞΗ΄, αρ.1598, σ.158-160.
Νιρβάνας Παύλος, «…Ούτε με τον θάνατόν του», Αθήναι, 15/4/1910.
Ξενόπουλος Γρηγόριος, «Το έργον του Γιαννόπουλου», Αθήναι, 15/4/1910.
Παπαϊωάννου Μ.Μ., Φιλολογικές μελέτες· Ο Περικλής Γιαννόπουλος πρόδρομος του ελλην. Φορμαλισμού – Ζωντανό και πλαστό ιδανικό στην τέχνη. Αθήνα, 1952.
Σαρδελής Κώστας, «Περικλής Γιαννόπουλος – Ίων Δραγούμης· Ελληνοκεντρισμός και ελληνορθόδοξη παράδοση»Νέα Εστία129, ετ.ΞΕ΄, 1/6/1991, αρ.1534, σ.758-763.
Σαχίνης Απόστολος, Η πεζογραφία του αισθητισμού. Αθήνα, 1981.
Χατζηφώτης Ιωάννης Μ., Περικλής Γιαννόπουλος· Ο παρεξηγημένος άγνωστος· Φιλολογική μελέτη. Αθήνα, 1968.
Χορν Παντελής, «Γιαννόπουλος Περικλής», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια8. Αθήνα, Πυρσός, 1929. Αφιερώματα περιοδικών
Ο Καλλιτέχνης1, 5/1910, αρ.2.
Τα Νέα ΓράμματαΔ΄, 1-3/1938, αρ.1-3.
Νεοελληνικά Γράμματα77, 21/5/1938.
Ελληνική Δημιουργία12, 1η/10/1953, αρ.136.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Δοκίμια
Νέον Πνεύμα. Αθήνα, τυπ. Π.Δ.Σακελλαρίου, 1906.
Εκκλησις προς το πανελλήνιον κοινόν. Αθήνα, Ι.Δ.Κολλάρος, 1907.
Η ελληνική γραμμή και το ελληνικόν χρώμα. Αθήνα, έκδοση του περ. Νέα Γράμματα, 1938 (και νεώτερη αναθεωρημένη έκδοση, Αθήνα, Γαλαξίας, 1961). ΙΙ.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Έργα Περικλή Γιαννόπουλου. Ειδικό τεύχος του περιοδικού Τα Νέα ΓράμματαΔ΄, αρ.1-3, 1-3/1938.
Το μέγα μήνυμα· Υπό Περικλέους Γιαννόπουλου· με πρόλογον Βλ.Γαβριηλίδη – Δημ.Βεζάνη. Αθήνα, 1951 (στη σειρά του Εθνικιστικού Συνδέσμου, αρ.10)
Άπαντα· Τόμος Α΄· Επιμέλεια: Δημ.Λαζογιώργου- Ελληνικού. Αθήνα, 1963.
Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης
Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Αθήνα
Ημερομηνία Γέννησης 1896
Ημερομηνία Θανάτου 1981
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Θέατρο - Σενάριο
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1896-1981) Ο Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Αγησίλαου Γιαννόπουλου από την Ήπειρο και της Μαρίας - Ευρυδίκης το γένος Σπηλιάδη. Ο πατέρας του ήταν οικονομολόγος και διευθυντής της εφημερίδας του Δημητρίου Κορομηλά Εφημερίς. Στο χώρο των γραμμάτων ήταν γνωστός κυρίως για την εισαγωγή – μανιφέστο του νατουραλισμού, που έγραψε για την πρώτη ελληνική μετάφραση της Νανά του Ζολά (από τον Καμπούρογλου). Μετά το θάνατο του πατέρα του ο Αλκιβιάδης με τη μητέρα του και τα έξι αδέρφια του έφυγαν αρχικά για τη Μασσαλία και στη συνέχεια για το Μιλάνο. Εκεί τέλειωσε ιταλικό σχολείο και κράτησε επαφή με τα ελληνικά χάρη στην αδερφή του Ιωάννα. Το 1915 γράφτηκε στο φυσικομαθηματικό τμήμα του Πολυτεχνείου στο Μιλάνο και ήρθε σε επαφή με το ρεύμα του φουτουρισμού, από το οποίο ήταν επηρεασμένα τα πρώτα πεζογραφήματά του στα ιταλικά. Διατήρησε αλληλογραφία με τον Marinetti και υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού Frecia Futurista. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1917 για να υπηρετήσει στο στρατό, και εγκαταστάθηκε οριστικά το 1920 μετά το θάνατο της μητέρας του και δυο αδελφών του (μεσολάβησε επιστροφή του στο Μιλάνο το 1919, οπότε διέκοψε τις σπουδές του και εργάστηκε στην τράπεζα Credito Italiano. Τότε ξεκίνησε η συνεργασία του στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού Zibaldone). Προσλήφθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος και ζήτησε να εργαστεί στο παράρτημα της Θεσσαλονίκης. Συνεργάστηκε με το περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες, όπου δημοσίευσε το ποίημα Σονέττο με απώτερο σκοπό και το πρώτο του ελληνόφωνο πεζό με τίτλο Κεφάλια στη σειρά (1932). Η λογοτεχνική του παραγωγή της περιόδου της Θεσσαλονίκης έγινε δεκτή με θετικά σχόλια από την κριτική. Το 1938 μετατέθηκε στον Πειραιά, όπου βίωσε τον πόνο του θανάτου της αδερφής του Ιωάννας, με την οποία ζούσε. Το 1942 παντρεύτηκε τη ζωγράφο Γεωργία Τερλίδου. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής πήρε μέρος μαζί με τη σύζυγό του στην Εθνική Αντίσταση και αγωνίστηκε επίσης μέσα από τα γραπτά του. Το 1953 παραιτήθηκε από τη θέση του στην Τράπεζα και στη συνέχεια εργάστηκε στη Διεύθυνση Μελετών του Υφυπουργείου Τύπου, όπου ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη σύνταξη Ελληνικής Βιβλιογραφίας (1958-1968) σε τρεις γλώσσες. Από τη θέση αυτή απολύθηκε από το δικτατορικό καθεστώς του Παπαδόπουλου. Τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος (1963 για τη συλλογή Η τυφλόμυγα και 1974 για τα Επτά αστάθμητα διηγήματα). Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (από το 1948) και πρόεδρός της (1976 ως το θάνατό του). Πέθανε σε ηλικία ογδονταπέντε χρόνων στην Αθήνα. Η πρώτη επίσημη εμφάνιση του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου στο χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1932 με την πρώτη δημοσίευση του διηγήματός του Κεφάλια στη σειρά στο περιοδικό Μακεδονικά Γράμματα. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί πως με το διήγημα αυτό ξεκινά στην ουσία η δεύτερη περίοδος της λογοτεχνικής του πορείας, καθώς είχε προηγηθεί η ιταλόφωνη παραγωγή του, από την οποία διατήρησε πολλά στοιχεία. Το έργο του εντάσσεται στο χώρο της νεωτερικής λογοτεχνίας της γενιάς του Τριάντα και χαρακτηρίζεται κυρίως από αντιρεαλιστική γραφή, ανατροπή της πλοκής, διάκριση φυσικού και ψυχολογικού χρόνου, ονειρικό στοιχείο, η υπαρξιστική αγωνία. Σημειώνουμε ενδεικτικά το Δάσος με τους πιθήκους και το μοναδικό του μυθιστόρημα με τίτλο Η σαλαμάντρα. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική γραφή, την κριτική, τη μελέτη, το δοκίμιο, τη λογοτεχνική μετάφραση. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου βλ. Γιαλουράκης Μανώλης, «Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Κεχαγιά – Λυπουρλή Α., «Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαϊα, «Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος», Η μεσοπολεμική πεζογραφία · Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939)Γ΄, σ.92-159. Αθήνα, Σοκόλης, 1992.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Άγρας Τέλλος, «Μια ματιά στη λογοτεχνική Θεσσαλονίκη», Ελληνικά Φύλλα, 7/1935, σ.146.
Αλαβέρας Τηλέμαχος, Διηγηματογράφοι της Θεσσαλονίκης, σ.148-150. Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινίδης, 1970.
Βαρίκας Βάσος, «Νέα πεζογραφήματα. Αλκ.Γιαννόπουλος: Τυφλόμυγα (διηγήματα) – Ζερμαίν Μαμαλάκη: Το χρυσό λιοντάρι», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄ (1961-1965), σ.146-148. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 21/4/1963).
Γιαλουράκης Μανώλης, «Γιαλουράκης Μανώλης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Καζαντζής Τόλης, Η πεζογραφία της Θεσσαλονίκης 1912-1983. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 1991.
Καραντώνης Ανδρέας, «Τελευταίο δείγμα μιας ιδιότυπης πεζογραφίας», Διαβάζω46, 9-10/1981, σ.99-102.
Καραντώνης Ανδρέας, «Άλκης Γιαννόπουλος», Πεζογράφοι και πεζογραφήματα της γενιάς του ’30, σ.261-281 και 289-295. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, Βιβλιογραφία Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου (1932-1976). Θεσσαλονίκη, 1976.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Γράμματα του Marinetti στον Αλκ.Γιαννόπουλο (1916-1920;)», Επετηρίδα Φιλοσ.Σχολής Πανεπιστημίου ΘεσσαλονίκηςΙΗ΄ (1979), σ.127-161.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Ένα ανέκδοτο θεατρικό έργο του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου», Μνήμη Πολίτη, Επιστημονική Επετηρίδα Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σ.305-316.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος», Η μεσοπολεμική πεζογραφία · Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939)Γ΄, σ.92-159. Αθήνα, Σοκόλης, 1992.
Παναγιωτόπουλος Ι.Μ., Τα πρόσωπα και τα κείμεναΒ΄ · Ανήσυχα χρόνια. Αθήνα, Αετός, 1943.
Πλατής Ε.Ν., «Η Σαλαμάντρα του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου», Κριτικοί προβληματισμοίΑ΄· Πεζογραφήματα, σ.17-30. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1983.
Ραυτόπουλος Δημ., «Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου: Η Σαλαμάντρα», Επιθεώρηση ΤέχνηςΗ΄, ετ.Δ΄, 7/1958, αρ.43, σ.68-70.
Σαχίνης Απόστολος, «Αλκ.Γιαννόπουλου, Το δάσος με τους πιθήκους – 1944», Η πεζογραφία της κατοχής, σ.139-143. Αθήνα, Ίκαρος, 1948.
Σαχίνης Απόστολος, Νέοι πεζογράφοι · Είκοσι χρόνια νεοελληνικής πεζογραφίας 1945-1965, σ.23-40. Αθήνα, Εστία, 1965.
Χατζίνης Γιάννης, «Αλκ.Γιαννόπουλου: Ο πίθος των Δαναϊδων», Νέα Εστία47, ετ.ΚΔ΄, 15/4/1950, αρ.547, σ.549-550.
Χατζίνης Γιάννης, «Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου: Επτά αστάθμητα διηγήματα», Νέα Εστία97, ετ.ΜΘ΄, 1/4/1975, αρ.1146, σ.486.
Vitti Mario, Η γενιά του Τριάντα. Αθήνα, Ερμής, 1977. Αφιερώματα περιοδικών
Η λέξη94, 5/1990.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Διηγήματα
Κεφάλια στη σειρά· Έντεκα διηγήματα. Θεσσαλονίκη, έκδοση του περ. Μακεδονικές Ημέρες, 1934.
Η ηρωική περιπέτεια. Θεσσαλονίκη, 1938.
Το δάσος με τους πιθήκους. Αθήνα, Ο Γλάρος, 1944.
Ο πίθος των Δαναΐδων. Αθήνα, Μαυρίδης, 1950.
Η τυφλόμυγα. Αθήνα, δίφρος, 1962.
Επτά αστάθμητα διηγήματα. Αθήνα, Ίκαρος, 1974.
Η συνέλευση · επτά παράδοξα διηγήματα. Αθήνα, Εστία, 1981. ΙΙ.Μυθιστορήματα
Η σαλαμάντρα· Μυθιστορήματα. Αθήνα, Δίφρος, 1957. ΙΙΙ.Δοκίμια
Η νεοελληνική γραμματεία · Το πώς και το τι. Θεσσαλονίκη, έκδοση του περ. Νέα Πορεία, 1981. ΙV. Ποίηση
Τα ποιήματα. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1978. V. Θέατρο
Νεανική ιστορία· Σε τρεις θεατρικές πράξεις. Αθήνα, Εστία, 1964. VΙ. Μεταφράσεις
Ρόσσο ντι σαν Σεκόντο, Η όμορφη αποκοιμισμένη. Αθήνα, ανάτυπο από τη Νέα Εστία1/9, 15/9 και 1/10, 1971.
Λουίτζι Πιραντέλλο, Οι γίγαντες του βουνού. Αθήνα, ανάτυπο από το περ. Θεατρικά, 1972.
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Αθήνα
Ημερομηνία Γέννησης 1896
Ημερομηνία Θανάτου 1981
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Θέατρο - Σενάριο
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1896-1981) Ο Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Αγησίλαου Γιαννόπουλου από την Ήπειρο και της Μαρίας - Ευρυδίκης το γένος Σπηλιάδη. Ο πατέρας του ήταν οικονομολόγος και διευθυντής της εφημερίδας του Δημητρίου Κορομηλά Εφημερίς. Στο χώρο των γραμμάτων ήταν γνωστός κυρίως για την εισαγωγή – μανιφέστο του νατουραλισμού, που έγραψε για την πρώτη ελληνική μετάφραση της Νανά του Ζολά (από τον Καμπούρογλου). Μετά το θάνατο του πατέρα του ο Αλκιβιάδης με τη μητέρα του και τα έξι αδέρφια του έφυγαν αρχικά για τη Μασσαλία και στη συνέχεια για το Μιλάνο. Εκεί τέλειωσε ιταλικό σχολείο και κράτησε επαφή με τα ελληνικά χάρη στην αδερφή του Ιωάννα. Το 1915 γράφτηκε στο φυσικομαθηματικό τμήμα του Πολυτεχνείου στο Μιλάνο και ήρθε σε επαφή με το ρεύμα του φουτουρισμού, από το οποίο ήταν επηρεασμένα τα πρώτα πεζογραφήματά του στα ιταλικά. Διατήρησε αλληλογραφία με τον Marinetti και υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού Frecia Futurista. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1917 για να υπηρετήσει στο στρατό, και εγκαταστάθηκε οριστικά το 1920 μετά το θάνατο της μητέρας του και δυο αδελφών του (μεσολάβησε επιστροφή του στο Μιλάνο το 1919, οπότε διέκοψε τις σπουδές του και εργάστηκε στην τράπεζα Credito Italiano. Τότε ξεκίνησε η συνεργασία του στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού Zibaldone). Προσλήφθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος και ζήτησε να εργαστεί στο παράρτημα της Θεσσαλονίκης. Συνεργάστηκε με το περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες, όπου δημοσίευσε το ποίημα Σονέττο με απώτερο σκοπό και το πρώτο του ελληνόφωνο πεζό με τίτλο Κεφάλια στη σειρά (1932). Η λογοτεχνική του παραγωγή της περιόδου της Θεσσαλονίκης έγινε δεκτή με θετικά σχόλια από την κριτική. Το 1938 μετατέθηκε στον Πειραιά, όπου βίωσε τον πόνο του θανάτου της αδερφής του Ιωάννας, με την οποία ζούσε. Το 1942 παντρεύτηκε τη ζωγράφο Γεωργία Τερλίδου. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής πήρε μέρος μαζί με τη σύζυγό του στην Εθνική Αντίσταση και αγωνίστηκε επίσης μέσα από τα γραπτά του. Το 1953 παραιτήθηκε από τη θέση του στην Τράπεζα και στη συνέχεια εργάστηκε στη Διεύθυνση Μελετών του Υφυπουργείου Τύπου, όπου ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη σύνταξη Ελληνικής Βιβλιογραφίας (1958-1968) σε τρεις γλώσσες. Από τη θέση αυτή απολύθηκε από το δικτατορικό καθεστώς του Παπαδόπουλου. Τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος (1963 για τη συλλογή Η τυφλόμυγα και 1974 για τα Επτά αστάθμητα διηγήματα). Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (από το 1948) και πρόεδρός της (1976 ως το θάνατό του). Πέθανε σε ηλικία ογδονταπέντε χρόνων στην Αθήνα. Η πρώτη επίσημη εμφάνιση του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου στο χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1932 με την πρώτη δημοσίευση του διηγήματός του Κεφάλια στη σειρά στο περιοδικό Μακεδονικά Γράμματα. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί πως με το διήγημα αυτό ξεκινά στην ουσία η δεύτερη περίοδος της λογοτεχνικής του πορείας, καθώς είχε προηγηθεί η ιταλόφωνη παραγωγή του, από την οποία διατήρησε πολλά στοιχεία. Το έργο του εντάσσεται στο χώρο της νεωτερικής λογοτεχνίας της γενιάς του Τριάντα και χαρακτηρίζεται κυρίως από αντιρεαλιστική γραφή, ανατροπή της πλοκής, διάκριση φυσικού και ψυχολογικού χρόνου, ονειρικό στοιχείο, η υπαρξιστική αγωνία. Σημειώνουμε ενδεικτικά το Δάσος με τους πιθήκους και το μοναδικό του μυθιστόρημα με τίτλο Η σαλαμάντρα. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική γραφή, την κριτική, τη μελέτη, το δοκίμιο, τη λογοτεχνική μετάφραση. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου βλ. Γιαλουράκης Μανώλης, «Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Κεχαγιά – Λυπουρλή Α., «Γιαννόπουλος Αλκιβιάδης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαϊα, «Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος», Η μεσοπολεμική πεζογραφία · Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939)Γ΄, σ.92-159. Αθήνα, Σοκόλης, 1992.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Άγρας Τέλλος, «Μια ματιά στη λογοτεχνική Θεσσαλονίκη», Ελληνικά Φύλλα, 7/1935, σ.146.
Αλαβέρας Τηλέμαχος, Διηγηματογράφοι της Θεσσαλονίκης, σ.148-150. Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινίδης, 1970.
Βαρίκας Βάσος, «Νέα πεζογραφήματα. Αλκ.Γιαννόπουλος: Τυφλόμυγα (διηγήματα) – Ζερμαίν Μαμαλάκη: Το χρυσό λιοντάρι», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄ (1961-1965), σ.146-148. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 21/4/1963).
Γιαλουράκης Μανώλης, «Γιαλουράκης Μανώλης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Καζαντζής Τόλης, Η πεζογραφία της Θεσσαλονίκης 1912-1983. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 1991.
Καραντώνης Ανδρέας, «Τελευταίο δείγμα μιας ιδιότυπης πεζογραφίας», Διαβάζω46, 9-10/1981, σ.99-102.
Καραντώνης Ανδρέας, «Άλκης Γιαννόπουλος», Πεζογράφοι και πεζογραφήματα της γενιάς του ’30, σ.261-281 και 289-295. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, Βιβλιογραφία Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου (1932-1976). Θεσσαλονίκη, 1976.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Γράμματα του Marinetti στον Αλκ.Γιαννόπουλο (1916-1920;)», Επετηρίδα Φιλοσ.Σχολής Πανεπιστημίου ΘεσσαλονίκηςΙΗ΄ (1979), σ.127-161.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Ένα ανέκδοτο θεατρικό έργο του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου», Μνήμη Πολίτη, Επιστημονική Επετηρίδα Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σ.305-316.
Κεχαγιά - Λυπουρλή Αγλαΐα, «Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος», Η μεσοπολεμική πεζογραφία · Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939)Γ΄, σ.92-159. Αθήνα, Σοκόλης, 1992.
Παναγιωτόπουλος Ι.Μ., Τα πρόσωπα και τα κείμεναΒ΄ · Ανήσυχα χρόνια. Αθήνα, Αετός, 1943.
Πλατής Ε.Ν., «Η Σαλαμάντρα του Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου», Κριτικοί προβληματισμοίΑ΄· Πεζογραφήματα, σ.17-30. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1983.
Ραυτόπουλος Δημ., «Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου: Η Σαλαμάντρα», Επιθεώρηση ΤέχνηςΗ΄, ετ.Δ΄, 7/1958, αρ.43, σ.68-70.
Σαχίνης Απόστολος, «Αλκ.Γιαννόπουλου, Το δάσος με τους πιθήκους – 1944», Η πεζογραφία της κατοχής, σ.139-143. Αθήνα, Ίκαρος, 1948.
Σαχίνης Απόστολος, Νέοι πεζογράφοι · Είκοσι χρόνια νεοελληνικής πεζογραφίας 1945-1965, σ.23-40. Αθήνα, Εστία, 1965.
Χατζίνης Γιάννης, «Αλκ.Γιαννόπουλου: Ο πίθος των Δαναϊδων», Νέα Εστία47, ετ.ΚΔ΄, 15/4/1950, αρ.547, σ.549-550.
Χατζίνης Γιάννης, «Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου: Επτά αστάθμητα διηγήματα», Νέα Εστία97, ετ.ΜΘ΄, 1/4/1975, αρ.1146, σ.486.
Vitti Mario, Η γενιά του Τριάντα. Αθήνα, Ερμής, 1977. Αφιερώματα περιοδικών
Η λέξη94, 5/1990.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Διηγήματα
Κεφάλια στη σειρά· Έντεκα διηγήματα. Θεσσαλονίκη, έκδοση του περ. Μακεδονικές Ημέρες, 1934.
Η ηρωική περιπέτεια. Θεσσαλονίκη, 1938.
Το δάσος με τους πιθήκους. Αθήνα, Ο Γλάρος, 1944.
Ο πίθος των Δαναΐδων. Αθήνα, Μαυρίδης, 1950.
Η τυφλόμυγα. Αθήνα, δίφρος, 1962.
Επτά αστάθμητα διηγήματα. Αθήνα, Ίκαρος, 1974.
Η συνέλευση · επτά παράδοξα διηγήματα. Αθήνα, Εστία, 1981. ΙΙ.Μυθιστορήματα
Η σαλαμάντρα· Μυθιστορήματα. Αθήνα, Δίφρος, 1957. ΙΙΙ.Δοκίμια
Η νεοελληνική γραμματεία · Το πώς και το τι. Θεσσαλονίκη, έκδοση του περ. Νέα Πορεία, 1981. ΙV. Ποίηση
Τα ποιήματα. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1978. V. Θέατρο
Νεανική ιστορία· Σε τρεις θεατρικές πράξεις. Αθήνα, Εστία, 1964. VΙ. Μεταφράσεις
Ρόσσο ντι σαν Σεκόντο, Η όμορφη αποκοιμισμένη. Αθήνα, ανάτυπο από τη Νέα Εστία1/9, 15/9 και 1/10, 1971.
Λουίτζι Πιραντέλλο, Οι γίγαντες του βουνού. Αθήνα, ανάτυπο από το περ. Θεατρικά, 1972.
Γεραλής Γιώργος
Γεραλής Γιώργος
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Σμύρνη
Ημερομηνία Γέννησης 1917
Ημερομηνία Θανάτου 1996
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Μετάφραση
Μελέτη
Παιδική λογοτεχνία
Βιογραφικό Σημείωμα
ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΡΑΛΗΣ (1917 - 1996) Ο Γιώργος Γεραλής γεννήθηκε στη Σμύρνη. Μετά την καταστροφή του 1922 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Σπούδασε στη Νομική και τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάστηκε ως σύμβουλος σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου (Οργανισμός Σιδηροδρόμων) αλλά και σε εκδοτικούς οίκους ως υπεύθυνος εκδόσεων. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1936 με δημοσιεύματα στη Νέα Εστία και το 1939 εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του Κύκνοι στο Λυκόφως, η οποία έγινε ευνοϊκώς δεκτή από την κριτική. Ακολούθησε η συλλογή Λυρικά τοπία (1950), ενώ στο ενδιάμεσο διάστημα ασχολήθηκε επίσης με την παιδική λογοτεχνία, τη λεξικογραφία (ως συνεργάτης στην έκδοση του Μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσης των εκδόσεων Δημητράκου) και μεταφράσεις από την αρχαία ελληνική και τη σύγχρονή του ευρωπαϊκή ποιητική παραγωγή. Ως σημαντικότερη προσφορά του στο χώρο της λογοτεχνίας θεωρείται η τρίτη του ποιητική συλλογή, που έχει τίτλο Αίθουσα αναμονής (1957). Συνεργάστηκε με έντυπα όπως τα Καλλιτεχνικά Νέα, η Νέα Εστία, τα Πειραϊκά Γράμματα, ο Κύκλος, τα Νέα Ελληνικά κ.α. Τιμήθηκε με το βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα (1958), το δεύτερο και το πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1958 και 1976 αντίστοιχα), ενώ έργα του μεταφράστηκαν στα γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά. Ξεκινώντας από το χώρο της παραδοσιακής ποίησης με εμφανείς καταβολές στο χώρο του συμβολισμού, ο Γεραλής υιοθέτησε στην πορεία της δημιουργίας του στοιχεία από τη λεγόμενη μοντερνιστική ποιητική γραφή με βασικό αντικείμενο του προβληματισμού του την ανθρώπινη οδύνη και σκέψη αντλημένη από τη βιωμένη εμπειρία του. Ασχολήθηκε επίσης με τη μετάφραση έργων αρχαίων ελλήνων και λατίνων, καθώς και συγχρόνων του ευρωπαίων ποιητών. Η συλλογή του Νέα Ποιήματα τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έζησε απομονωμένος στην τελευταία του κατοικία στην περιοχή Γκύζη. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Γιώργου Γεραλή βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Γιώργος Γεραλής», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.298-299. Αθήνα, Σοκόλης, 1982, Γεράνης Στέλιος, «Γεραλής Γιώργος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και Παπαγεωργίου Κώστας Γ., «Γεραλής Γιώργος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αργυρίου Αλεξ., «Γιώργος Γεραλής», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.298-299. Αθήνα, Σοκόλης, 1982.
Βαρβιτσιώτης Τάκης, «Γιώργος Γεραλής», Νέα Εστία141, 15/1/1997, ετ.ΟΑ΄, αρ.1669, σ.126-127.
Βαρίκας Βάσος, «Αληθινή ποίηση. Γιώργου Γεραλή: Τα μάτια της Κίρκης» και «Ώριμος λόγος. Γιώργου Γεραλή: Είδωλα», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄· 1961-1965, σ.60-62 και 293-296. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 31/12/1961 και 25/7/1965).
Βογιατζόγλου Βάσος Η., «Γιώργος Γεραλής», Ίων λόγος, σ.44-57. Νέα Ιωνία, Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Νέας Ιωνίας, 1993.
Βρεττάκος Νικηφόρος, «Αίθουσα αναμονής του Γιώργου Γεραλή», Επιθεώρηση ΤέχνηςΖ΄, ετ.Δ΄, 5/1958, αρ.41, σ.329-330.
Γεράνης Στέλιος, «Γεραλής Γιώργος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Θέμελης Γιώργος, «Γιώργος Γεραλής», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.158-167. Αθήνα, Φέξης, 1963.
Καραντώνης Αντρέας, «Γιώργος Γεραλής, Τα μάτια της Κίρκης», Η ποίησή μας μετά τον Σεφέρη, σ.90-93. Αθήνα, Δωδώνη, 1976.
Παπαγεωργίου Κώστας Γ., «Γεραλής Γιώργος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Παναγιώτου Κ. [= Κοτζιάς Αλέξανδρος], Μεσημβρινή, 19/6/1965.
Παπακωνσταντίνου Δημ.Κ., «Γιώργου Γεραλή: Νέα Ποιήματα», Νέα Εστία117, ετ.ΝΘ΄, 1/5/1985, αρ.1388, σ.617-620.
Παπανικολάου Μήτσος, «Κύκνοι στο Λυκόφως», Νέα ΕστίαΛΣΤ΄, 1939, αρ.1429 (τώρα και στον τόμο Κριτικά
Επιμέλεια Τάσος Κόρφης, σ.77-81. Αθήνα, Πρόσπερος, 1980).
Χατζίνης Γιάννης, «Γιώργου Γεραλή: Ελληνική μυθολογία, εικόνες Τάκη Καλμούχου, Ιλιάδα, Οδύσσεια, εικονογράφηση Ε.Σπυρίδωνος», Νέα Εστία74, ετ.ΛΖ΄, 15/7/1963, αρ.865, σ.969-970. Αφιερώματα περιοδικών
Τομές88, 10-12/1983.
Νέα Εστία142, 1η/10/1997, ετ.ΟΑ΄, αρ.1686, σ.1375-1395.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Ποίηση
Κύκνοι στο λυκόφως. 1939.
Λυρικά τοπία. 1950.
Αίθουσα αναμονής. 1957.
Τα μάτια της Κίρκης. Αθήνα, Φέξης, 1961 (και αναθεωρημένη έκδοση, με έξι νέα ποιήματα και πρόλογο του Άρη Δικταίου, 1964).
Είδωλα. 1964.
Κλειστός κήπος. 1966.
Η ελληνική νύχτα. 1974.
Διάλογος με το Διονύσιο Σολωμό. 1978.
Νέα ποιήματα· Με μια κριτική μελέτη του Γιώργου Θέμελη. Αθήνα, Θεωρία, 1984. ΙΙ.Παιδική λογοτεχνία
Ελληνική μυθολογία· Εικόνες Τάκη Καλμούχου. Αθήνα, 1959.
Ιλιάδα και Οδύσσεια· Εικονογράφηση Ε.Σπυρίδωνος. Αθήνα, 1962.
Μέγας Αλέξανδρος. 1963.
Ιστορίες από τον Πλούταρχο. 1964. ΙΙΙ.Μεταφράσεις Ευριπίδη, Τραγωδίες· Ποιητική μετάφραση Γιώργου Γεραλή. Αθήνα, Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, 1994. Σοφοκλή, Τραγωδίες· Ποιητική μετάφραση Γιώργου Γεραλή. Αθήνα, Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, 1994. IV. Άλλες εκδόσεις
Ορθογραφικό Λεξικό της Δημοτικής Γλώσσας. 1964 (αναθεωρημένη έκδοση, 1974)
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Σμύρνη
Ημερομηνία Γέννησης 1917
Ημερομηνία Θανάτου 1996
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Ποίηση
Μετάφραση
Μελέτη
Παιδική λογοτεχνία
Βιογραφικό Σημείωμα
ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΡΑΛΗΣ (1917 - 1996) Ο Γιώργος Γεραλής γεννήθηκε στη Σμύρνη. Μετά την καταστροφή του 1922 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Σπούδασε στη Νομική και τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάστηκε ως σύμβουλος σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου (Οργανισμός Σιδηροδρόμων) αλλά και σε εκδοτικούς οίκους ως υπεύθυνος εκδόσεων. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1936 με δημοσιεύματα στη Νέα Εστία και το 1939 εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του Κύκνοι στο Λυκόφως, η οποία έγινε ευνοϊκώς δεκτή από την κριτική. Ακολούθησε η συλλογή Λυρικά τοπία (1950), ενώ στο ενδιάμεσο διάστημα ασχολήθηκε επίσης με την παιδική λογοτεχνία, τη λεξικογραφία (ως συνεργάτης στην έκδοση του Μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσης των εκδόσεων Δημητράκου) και μεταφράσεις από την αρχαία ελληνική και τη σύγχρονή του ευρωπαϊκή ποιητική παραγωγή. Ως σημαντικότερη προσφορά του στο χώρο της λογοτεχνίας θεωρείται η τρίτη του ποιητική συλλογή, που έχει τίτλο Αίθουσα αναμονής (1957). Συνεργάστηκε με έντυπα όπως τα Καλλιτεχνικά Νέα, η Νέα Εστία, τα Πειραϊκά Γράμματα, ο Κύκλος, τα Νέα Ελληνικά κ.α. Τιμήθηκε με το βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα (1958), το δεύτερο και το πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1958 και 1976 αντίστοιχα), ενώ έργα του μεταφράστηκαν στα γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά. Ξεκινώντας από το χώρο της παραδοσιακής ποίησης με εμφανείς καταβολές στο χώρο του συμβολισμού, ο Γεραλής υιοθέτησε στην πορεία της δημιουργίας του στοιχεία από τη λεγόμενη μοντερνιστική ποιητική γραφή με βασικό αντικείμενο του προβληματισμού του την ανθρώπινη οδύνη και σκέψη αντλημένη από τη βιωμένη εμπειρία του. Ασχολήθηκε επίσης με τη μετάφραση έργων αρχαίων ελλήνων και λατίνων, καθώς και συγχρόνων του ευρωπαίων ποιητών. Η συλλογή του Νέα Ποιήματα τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έζησε απομονωμένος στην τελευταία του κατοικία στην περιοχή Γκύζη. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Γιώργου Γεραλή βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Γιώργος Γεραλής», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.298-299. Αθήνα, Σοκόλης, 1982, Γεράνης Στέλιος, «Γεραλής Γιώργος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και Παπαγεωργίου Κώστας Γ., «Γεραλής Γιώργος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αργυρίου Αλεξ., «Γιώργος Γεραλής», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.298-299. Αθήνα, Σοκόλης, 1982.
Βαρβιτσιώτης Τάκης, «Γιώργος Γεραλής», Νέα Εστία141, 15/1/1997, ετ.ΟΑ΄, αρ.1669, σ.126-127.
Βαρίκας Βάσος, «Αληθινή ποίηση. Γιώργου Γεραλή: Τα μάτια της Κίρκης» και «Ώριμος λόγος. Γιώργου Γεραλή: Είδωλα», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄· 1961-1965, σ.60-62 και 293-296. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 31/12/1961 και 25/7/1965).
Βογιατζόγλου Βάσος Η., «Γιώργος Γεραλής», Ίων λόγος, σ.44-57. Νέα Ιωνία, Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Νέας Ιωνίας, 1993.
Βρεττάκος Νικηφόρος, «Αίθουσα αναμονής του Γιώργου Γεραλή», Επιθεώρηση ΤέχνηςΖ΄, ετ.Δ΄, 5/1958, αρ.41, σ.329-330.
Γεράνης Στέλιος, «Γεραλής Γιώργος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
Θέμελης Γιώργος, «Γιώργος Γεραλής», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.158-167. Αθήνα, Φέξης, 1963.
Καραντώνης Αντρέας, «Γιώργος Γεραλής, Τα μάτια της Κίρκης», Η ποίησή μας μετά τον Σεφέρη, σ.90-93. Αθήνα, Δωδώνη, 1976.
Παπαγεωργίου Κώστας Γ., «Γεραλής Γιώργος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Παναγιώτου Κ. [= Κοτζιάς Αλέξανδρος], Μεσημβρινή, 19/6/1965.
Παπακωνσταντίνου Δημ.Κ., «Γιώργου Γεραλή: Νέα Ποιήματα», Νέα Εστία117, ετ.ΝΘ΄, 1/5/1985, αρ.1388, σ.617-620.
Παπανικολάου Μήτσος, «Κύκνοι στο Λυκόφως», Νέα ΕστίαΛΣΤ΄, 1939, αρ.1429 (τώρα και στον τόμο Κριτικά
Επιμέλεια Τάσος Κόρφης, σ.77-81. Αθήνα, Πρόσπερος, 1980).
Χατζίνης Γιάννης, «Γιώργου Γεραλή: Ελληνική μυθολογία, εικόνες Τάκη Καλμούχου, Ιλιάδα, Οδύσσεια, εικονογράφηση Ε.Σπυρίδωνος», Νέα Εστία74, ετ.ΛΖ΄, 15/7/1963, αρ.865, σ.969-970. Αφιερώματα περιοδικών
Τομές88, 10-12/1983.
Νέα Εστία142, 1η/10/1997, ετ.ΟΑ΄, αρ.1686, σ.1375-1395.
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Ποίηση
Κύκνοι στο λυκόφως. 1939.
Λυρικά τοπία. 1950.
Αίθουσα αναμονής. 1957.
Τα μάτια της Κίρκης. Αθήνα, Φέξης, 1961 (και αναθεωρημένη έκδοση, με έξι νέα ποιήματα και πρόλογο του Άρη Δικταίου, 1964).
Είδωλα. 1964.
Κλειστός κήπος. 1966.
Η ελληνική νύχτα. 1974.
Διάλογος με το Διονύσιο Σολωμό. 1978.
Νέα ποιήματα· Με μια κριτική μελέτη του Γιώργου Θέμελη. Αθήνα, Θεωρία, 1984. ΙΙ.Παιδική λογοτεχνία
Ελληνική μυθολογία· Εικόνες Τάκη Καλμούχου. Αθήνα, 1959.
Ιλιάδα και Οδύσσεια· Εικονογράφηση Ε.Σπυρίδωνος. Αθήνα, 1962.
Μέγας Αλέξανδρος. 1963.
Ιστορίες από τον Πλούταρχο. 1964. ΙΙΙ.Μεταφράσεις Ευριπίδη, Τραγωδίες· Ποιητική μετάφραση Γιώργου Γεραλή. Αθήνα, Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, 1994. Σοφοκλή, Τραγωδίες· Ποιητική μετάφραση Γιώργου Γεραλή. Αθήνα, Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, 1994. IV. Άλλες εκδόσεις
Ορθογραφικό Λεξικό της Δημοτικής Γλώσσας. 1964 (αναθεωρημένη έκδοση, 1974)
Βρεττάκος Νικηφόρος
Βρεττάκος Νικηφόρος
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Κροκεές
Ημερομηνία Γέννησης 1912
Ημερομηνία Θανάτου 1991
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ (1912-1991) Ο Νικηφόρος Βρεττάκος γεννήθηκε στο χωριό Κροκεές της Λακωνίας, δευτερότοκος γιος του Κωνσταντίνου Βρεττάκου και της Ευγενίας, το γένος Παντελεάκη. Τα μαθητικά του χρόνια πέρασε στις Κροκεές και το Γύθειο (το 1927 αποφοίτησε από το Ελληνικό Σχολείο του Γυθείου). Το 1928, σε ηλικία δεκάξι μόλις χρόνων, έδωσε δύο διαλέξεις στην Εμπορική Λέσχη Γυθείου με θέμα Χριστιανισμός - Μαρξισμός. Το 1929 έφυγε για την Αθήνα για να σπουδάσει, δεν τα κατάφερε όμως, κυρίως λόγω οικονομικής ανέχειας (είχε προηγηθεί ασθένεια και χρεοκοπία του πατέρα του). Εγκαταστάθηκε στα Κάτω Πατήσια και με τη βοήθεια του παιδικού του φίλου Θαλή Στ. Κουτούπη προσλήφθηκε στην εταιρεία υδραυλικών έργων αποξήρανσης του έλους Τιρνάσου στη Λακωνία. Από το 1930 ως το 1931 έκανε διάφορες περιστασιακές, χειρωνακτικές κυρίως δουλειές για να κερδίσει τα προς το ζην, ενώ παράλληλα στράφηκε στη μελέτη από καθαρά προσωπικό ενδιαφέρον. Το 1932 κατατάχθηκε στο στρατό στην Τρίπολη για τέσσερις μήνες (καθώς ήταν προστάτης πολυμελούς οικογένειας). Το 1934 εργάστηκε ως γραφέας στις γενικές αποθήκες στρατού στον Πειραιά. Εκεί γνωρίστηκε με την Καλλιόπη Αποστολίδη, την οποία παντρεύτηκε τον ίδιο χρόνο και με την οποία απέκτησε μια κόρη τη Τζένη και ένα γιο τον Κώστα. Το 1935 εργάστηκε στα Μεταξουργία Νέας Ιωνίας και ένα χρόνο αργότερα ως ιδιωτικός υπάλληλος και ως εργάτης υφαντουργείου. Το 1938 διορίστηκε στο Υπουργείο Εργασίας με παρέμβαση του φίλου του Θέμου Αμουργή. Το 1940 στρατεύτηκε στην πρώτη γραμμή και κινδύνεψε να σκοτωθεί στο ύψωμα της Κλεισούρας. Το 1941 μετά από διάλυση του Συντάγματος στο οποίο υπηρετούσε επέστρεψε στην Αθήνα με τα πόδια. Η ημερολογιακές σημειώσεις του από αυτή την περίοδο αποτέλεσαν τη βάση του βιβλίου του Το αγρίμι. Από το 1942 ως το 1944 συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, οργανώθηκε στο Ε.Α.Μ. και γράφτηκε στο Κ.Κ.Ε. Την περίοδο εκείνη πέθανε ο πατέρας του και η ταφή του έγινε στην Πλούμιτσα. Το 1946 προσλήφθηκε ως γραφέας στον Οικονομικό Συνεταιρισμό Εκτελωνιστών του Πειραιά. Τον ίδιο χρόνο υπέγραψε τη διαμαρτυρία των ελλήνων λογοτεχνών “Προς τη Δ’ Αναθεωρητική Βουλή των Ελλήνων και τη Διεθνή Κοινή Γνώμη: Περί εκτάκτων μέτρων κατά των επιβουλευομένων την Δημοσίαν Τάξιν και την ακεραιότητα της χώρας”. Το 1948 γνωρίστηκε με τον Άγγελο Σικελιανό, φίλο του μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1958, μετά το ταξίδι του στη Ρωσία κυκλοφόρησε το βιβλίο του Ο ένας από τους δύο κόσμους, με αφορμή το οποίο κατηγορήθηκε (μαζί με τους Γιάννη Ρίτσο και Μάρκο Αυγέρη) για παράβαση του Ν.509. Το 1949 εξέδωσε το λυρικό δοκίμιο Δυο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου, εξαιτίας του οποίου διαγράφτηκε από το Κ.Κ.Ε. και απομακρύνθηκε από το περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα, στο οποίο ήταν τότε διευθυντής. Τότε γνωρίστηκε με την Τατιάνα Γκρίτση - Μilliex και το Roger Milliex, με τους οποίους συνδέθηκε φιλικά. Το 1954 η γυναίκα του απολύθηκε από τη θέση της στον Ο.Λ.Π. λόγω των πολιτικών της φρονημάτων. Κατά το σχολικό έτος 1955-1956 αναγκάστηκε να εργαστεί σε σχολείο των Ιωαννίνων. Μετά από προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας επέστρεψε στην παλιά της θέση. Το 1955 ο Βρεττάκος εκλέχτηκε στο Δήμο Πειραιά (1955-1959). Σημαντική υπήρξε η συμβολή του από τη θέση αυτή στην πολιτιστική αναβάθμιση της πόλης (ίδρυση Πειραϊκού Θεάτρου του Δημήτρη Ροντήρη, Ιστορικού Αρχείου, Φιλαρμονικής Πειραιώς, Δημοτικής Πινακοθήκης). Το 1957 ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση μαζί με τους Στρατή Μυριβήλη, Άγι Θέρο, Λ.Κουκούλα κ.α. στα πλαίσια της Παγκόσμιας Συνάντησης Δημοκρατικής Νεολαίας, προσκεκλημένος των σπουδαστών της Μόσχας. Στη Μόσχα γνωρίστηκε με τη γυναίκα του Μαξίμ Γκόρκυ. Το 1961 επισκέφτηκε τον τάφο του πατέρα του στην Πλουμίτσα. Το 1962 διαλύθηκε ο Συνεταιρισμός Εκτελωνιστών και ο Βρεττάκος έμεινε άνεργος. Το 1964 εργαζόταν ως ιματιοφύλακας στο Εθνικό Θέατρο με παρέμβαση του Λουκή Ακρίτα. Μετά το πραξικόπημα του 1967 ο Βρεττάκος αυτοεξορίστηκε στην Ελβετία από όπου ταξίδεψε ανά την Ευρώπη (Βουκουρέστι, Βενετία, Δαλματικές ακτές, Ζάγκρεμπ, Ρώμη, Παρίσι, Βirmingham, Λονδίνο, Παλέρμο, Μόναχο). Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ευρώπη συμμετείχε σε ραδιοφωνικές εκπομπές και σε φεστιβάλ ποίησης, τιμήθηκε από τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, και επεξεργάστηκε το αυτοβιογραφικό κείμενο Οδύνη που εκδόθηκε το 1969 στη Νέα Υόρκη. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1974 και εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Το καλοκαίρι του 1991 επισκέφτηκε την Πλούμιτσα με τη γυναίκα, την κόρη του και την οικογένειά της. Εκεί πέθανε τον Αύγουστο από καρδιακή ανακοπή. Η κηδεία του έγινε στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών με δημόσια δαπάνη. Η πρώτη εμφάνιση του Νικηφόρου Βρεττάκου στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1929 με τη δημοσίευση κάποιων πρωτόλειων ποιημάτων του από τα μαθητικά του χρόνια με τίτλο Κάτω από σκιές και φώτα (εκδόθηκαν το 1933). Ως το 1940 εξέδωσε έξι συλλογές, τις οποίες συγκέντρωσε στον τόμο Γκριμάτσες του ανθρώπου. Ακολούθησαν πολλές ποιητικές συλλογές ως το 1951 (χρονιά θεωρούμενη ως δεύτερο ορόσημο στην καλλιτεχνική του πορεία), που εξέδωσε το δεύτερο συγκεντρωτικό τόμο με ποιήματά του με τίτλο Τα ποιήματα 1929-1951. Από την περίοδο αυτή αναφέρουμε ενδεικτικά την ποιητική συλλογή του Πλούμιτσα (1950), ενδεικτική της στροφής του Βρεττάκου από το νεανικό λυρισμό προς την απλή και έντονα δραματική γραφή. Ακολούθησε η τρίτη και ωριμότερη περίοδος της δημιουργίας του, όπου επιχείρησε μια εξισορρόπηση των λυρικών και δραματικών στοιχείων στην υπηρεσία του ηθικού και κοινωνικού προβληματισμού του. Σημειώνονται τα έργα του Στον Ρόμπερτ Όπενχάιμερ (1954), Το βάθος του κόσμου (1961), Ο διακεκριμένος πλανήτης (1983), Συνάντηση με τη θάλασσα (1991). Ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία , την κριτική (το 1960 εξέδωσε τη μελέτη Νίκος Καζαντζάκης. Η αγωνία του και το έργο του ) και τη δημοσιογραφία. Από το 1946 ως το 1949 εργάστηκε στο περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα (αρχικά στη στήλη του βιβλίου, στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης, εκδότης και διευθυντής). Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά και τις εφημερίδες Προοδευτική Αλλαγή (1951, με το ψευδώνυμο Θυμόσοφος), Ελληνικά Χρονικά (1952-1954), Επιθεώρηση Τέχνης (1956), Ανεξάρτητος Τύπος (1958), Επιστήμη και Ζωή (1959), Δρόμοι της Ειρηνης (1961), Κόσμος (1962), Ελευθεροτυπία (1975). Τιμήθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1940, 1956, 1982), το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1974), το βραβείο Knocken και το βραβείο της Εταιρείας Σικελικών Γραμμάτων και Τεχνών (1980), το Αριστείο Γραμμάτων από την Ακαδημία Αθηνών (1982), το βραβείο του τίμιου Σταυρού του Απόστολου και Ευαγγελιστού Μάρκου από του Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής (1984), το μετάλλιο Χρυσός Πήγασος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών (1989). Υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού των Νέων Ελλήνων Λογοτεχνών. Προτάθηκε τέσσερις φορές για το βραβείο Νοbel λογοτεχνίας Τιμήθηκε από πολλούς δήμους ανά την Ελλάδα, ανακηρύχτηκε επίτιμος πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών μαζί με το Γιάννη Ρίτσο και το Γιώργο Βαλέτα (1984), επίτιμος Πρόεδρος της Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών του Πειραιά, επίτιμο μέλος του Παρνασσού , μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (1991). 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νικηφόρου Βρεττάκου βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Βρεττάκος Νικηφόρος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984 και Κακούρου - Χρόνη Γεωργία, «Χρονολόγιο Νικηφόρου Βρεττάκου», Μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (1912-1991) · επιμ. Π.Δ. Μαστροδημήτρης, σ.15-38. Αθήνα, 1993.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αδαμόπουλος Χρίστος, Ένας διάλογος για τον άνθρωπο· Δέκα αναφορές στον ψυχισμό και στα οράματα του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου. Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1986.
Αντωνίου Τάκης, «Ο αρχαγγελικός αναρχισμός στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Εκείθεν της αφής, σ.11-32. Αθήνα, Δωδώνη, 1994.
Αργυρίου Αλεξ., «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου, σ.162-167 (της εισαγωγής) και 186-187. Αθήνα, Σοκόλης, 1979.
Αργυρίου Αλεξ., «Βρεττάκος Νικηφόρος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Βαρίκας Βάσος, «Λυρικές αυτοβιογραφίες. Νικηφόρου Βρεττάκου: Αυτοβιογραφία – Κ.Θρακιώτη: Περιθώριο στο κενό», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄ (1961-1965), σ.87-89. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 10/6/1962).
Βρεττάκος Νικηφόρος, Αυτοβιογραφικά. Αθήνα, Φέξης, 1961.
Γκιβάλου-Κατσίκη Άντα, «Νικηφόρος Βρεττάκος · Ο “μεταλλωρύχος” ποιητής (1912-1991)», Νέα Εποχή3 (214) (Λευκωσία), 1992, σ.13-18.
Γκότοβος Α.Ν., Για το Νικηφόρο Βρεττάκο έξι μελετήματα. Αθήνα, Σοκόλης, 1995.
Γκρίτση - Μιλλιέξ Τατιάνα, «Οι ποιητικές μεταμορφώσεις του Βρεττάκου», Η λέξη12, 2/1982, σ.86-88.
Ιλίνσκαγια Σόνια, Η μοίρα μιας γενιάς · (Μεν. Μήτσος Αλεξανδρόπουλος). Αθήνα, 1976.
Κακούρου-Χρόνη Γεωργία, Νίκος Καζαντζάκης - Νικηφόρος Βρεττάκος, δυο δημιουργοί συνομιλούν μέσα από το έργο τους. Αθήνα, Φιλιππότης, 1994.
Καραντώνης Αντρέας, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ποίησή μας μετά τον Σεφέρη, σ.60-89. Αθήνα, Δωδώνη, 1976.
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.47-48.
Λογαράς Κώστας, «Ο Προμηθέας δεσμώτης στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Πόρφυρας44, 1-3/1988, σ.138-144.
Μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (1912-1991) · επιμ. Π.Δ. Μαστροδημήτρης. Αθήνα, 1993, 642 σ.
Νικηφόρος Βρεττάκος · Μελέτες για το έργο του. Αθήνα, Διογένης, 1976.
Νικηφόρος Βρεττάκος· Αφιέρωμα. Αθήνα, Βιβλιοθήκη της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων, χ.χ. (κείμενα των Μ.Γ.Μερακλή, Γεωργίας Κακούρου - Χρόνη και Μιχάλη Τσακίρη).
Ντόκος Θανάσης, «Νικηφόρος Βρεττάκος: Η ποίηση ήτανε μέσα μου», Διαβάζω97, 27/6/1984, σ.66-72 (συνέντευξη).
Σαμαράς Νίκος, «Η αποστολή του ποιητή στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Επιθεώρηση ΤέχνηςΚΔ΄, ετ.ΙΒ΄, 10/1966, αρ.142, σ.294-298.
«Σε β’ πρόσωπο: Μια συνομιλία του Νικηφόρου Βρεττάκου με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο», Η λέξη12, 2/1982, σ.129-132.
Στεργιόπουλος Κώστας, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου. Αθήνα, Σοκόλης, 1980.
Φωστιέρης Αντώνης, Κριτική για το Ποτάμι Μπύες και τα εφτά ελεγεία, Διαβάζω1,1-2/1976, σ.50.
Χατζίνης Γιάννης, «Νικηφόρου Βρεττάκου: Το αγρίμι», Νέα Εστία39, ετ.Κ΄, 15/1/1946, αρ.445, σ.127. Αφιερώματα
Τομές3, 2/1997, αρ.9.
Τομές5, 7/1979, αρ.55.
Νέα Σύνορα13, 4-5/1985, αρ.78.
Πνευματική Κύπρος30, 1-4/1990, αρ.349-352.
Αιολικά Γράμματα20, 5-8/1990, αρ.115-116.
Τετράδια Ευθύνης33, 1994 (με τίτλο Φώτα και φωτισμοί του Νικηφόρου Βρεττάκου· Τρία χρόνια από την εκδημία του).
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Ποίηση
Κάτω από σκιές και φώτα. Αθήνα, τυπ. Τέχνη, 1929.
Κατεβαίνοντας στη σιγή των αιώνων. Αθήνα, Μαυρίδης, 1933.
Οι γκριμάτσες του ανθρώπου. Αθήνα, τυπ. Ματαράγκα, 1935.
Ο πόλεμος. Αθήνα, τυπ. Ματαράγκα, 1935.
Η επιστολή του κύκνου. Αθήνα, Γκοβόστης, 1937.
Το ταξίδι του Αρχάγγελλου (sic) · Σχέδια – Καλλιτεχνική επιμέλεια Επαμ. Λιώκη. Αθήνα, 1938.
Μαργαρίτα - Εικόνες απ’ το ηλιοβασίλεμα. Αθήνα, Αντωνόπουλος, 1939.
Το γυμνό παιδί. Αθήνα, Νεοελληνική Λογοτεχνία, 1939.
Το μεσουράνημα της φωτιάς·Ποιήματα 1938-1940. Αθήνα, Αντωνόπουλος, 1940.
Ηρωική συμφωνία… Αθήνα, έκδοση του περ. Φιλολογικά Χρονικά, 1944.
33 Ημέρες. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945 (Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης)
Λόγος ενός ληστή στη διάσκεψη του Πότσδαμ. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945.
Η παραμυθένια Πολιτεία. Αθήνα, Ματαράγκας, 1947.
Το βιβλίο της Μαργαρίτας. Αθήνα, Ανδρομέδα, 1949.
Ο Ταϋγετος και η σιωπή. Αθήνα, Λογοτεχνική Γωνιά, 1949.
Τα θολά ποτάμια. Αθήνα, 1950.
Πλούμιτσα. Κροκεές, 1950 (περιορισμένα αντίτυπα )
Πλούμιτσα. Αθήνα, Τα Πειραϊκά Χρονικά, 1952.
Έξοδος με το άλογο (Ύμνος στη χαρά)· Μ’ ένα σχέδιο του Γιώργου Βακαλό. Αθήνα, 1952.
Στον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ. Αθήνα, Ημέρα, 1954.
Ο χρόνος και το ποτάμι · 1952-1956. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
Η μητέρα μου στην εκκλησία. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
Βασιλική δρυς· Ποιήματα. Αθήνα, Δίφρος, 1959.
Το βάθος του κόσμου. Αθήνα, Ματαράγκας, 1961.
Αυτοβιογραφία. Αθήνα, Φέξης, 1961.
Ωδή στον ήλιο. Αθήνα, Διογένης, 1974.
Διαμαρτυρία· Ποιήματα· Με δύο σχέδια της Christine Lichthard. Αθήνα, Διογένης, 1974.
Το ποτάμι Μπυές και τα εφτά ελεγεία. Αθήνα, Διογένης, 1975.
Απογευματινό ηλιοτρόπιο· Ξυλογραφίες – εξώφυλλο Ζίζης Μακρή. Αθήνα, Διογένης, 1976.
Ο Προμηθέας ή Το παιχνίδι μιας μέρας. Αθήνα, Διογένης, 1978.
Εις μνήμην 1940-1944. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1981.
Λειτουργία κάτω απ’ την Ακρόπολη. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Ο διακεκριμένος πλανήτης)· Ποιήματα. Αθήνα, Τρία Φύλλα, 1983.
Ηλιακός λύχνος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1984.
Εκκρεμής δωρεά. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1986.
Χωρωδία. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1988.
Η φιλοσοφία των λουλουδιών· Ποιήματα· Μετάφραση David Connoly· Εικονογράφηση Γιώργη Βαρλάμου. Αθήνα, Artigraf, 1988.
Σικελικά ποιήματα. Αθήνα, Αστρολάβος/Ευθύνη50, 1990.
Διαμαρτυρία. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
Συνάντηση με τη θάλασσα. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991. ΙΙ.Πεζά - Διαλέξεις - Κριτικά Δοκίμια
Το αγρίμι · 1941-1943. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945.
Το ηθικό στοιχείο στη δημοτική ποίηση. Αθήνα, 1954. (ανατύπωση από τα Ελληνικά Χρονικά99, 14/3/1954, σ.17-20)
Δυο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου. Αθήνα, Τα Πειραϊκά Χρονικά, 1949.
Ο ένας από τους δύο κόσμους (Ένα ταξίδι - Μια γιορτή - Μερικά συμπεράσματα). Αθήνα, 1958.
Νίκος Καζαντζάκης · Η αγωνία του και το έργο του · Επιμέλεια Κωστούλας Μητροπούλου. Αθήνα, Σύψας Π. - Σιαμαντάς Χρ., 1960.
Η Στροφή και η θέση του Σεφέρη. Αθήνα, 1962 (ανάτυπο από τον τόμο για το Σεφέρη)
Το αγρίμι και η καταιγίδα. Αθήνα, Θεμέλιο, 1965.
Οδύνη. Νέα Υόρκη, Εκδόσεις Αποφοίτων Ελληνικών Πανεπιστημίων, 1969.
Μπροστά στο ίδιο ποτάμι · Διηγήματα. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Μαρτυρίες μιας κρίσιμης εποχής. Αθήνα, Κάκτος, 1979.
Ποιητικός λόγος και εθνική αλήθεια (Ο λόγος του ποιητή στην Ακαδημία στις 9 Φεβρουαρίου 1988). Αθήνα, Φιλιππότης, 1988.
Λόγος για το Μεσολόγγι (Γιορτές της Εξόδου 17 Απριλίου 1989). Αθήνα, Φιλιππότης, 1989.
Ακαδημία Αθηνών · Έκτακτος Συνεδρία της 12ης Δεκεμβρίου 1989 · Προεδρία Σόλωνος Κυδωνιάτου · Μνήμη Άγγελου Σικελιανού · Ομιλία του Ακαδημαϊκού κ.Νικηφόρου Βρεττάκου · Ομιλία του Ακαδημαϊκού κ. Πέτρου Χάρη. Αθήνα, 1989 (ανάτυπο από τα Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών64).
Η φθορά της γλώσσας φθορά του έθνους. Αθήνα, Φιλιππότης, 1990.
Ενώπιος ενωπίω · Ημερολογιακές σημειώσεις 1962 · Πρόλογος Κώστας Βρεττάκος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
Οδύνη - Αυτοβιογραφικό. Αθήνα, Πόλις, 1995. ΙΙΙ.Μεταφράσεις
Στέφαν Τσβάιχ, Ρομαίν Ρολλάν· Ο άνθρωπος και το έργο του. Αθήνα, Βιβλιοεκδοτική, χ.χ.
Ονορέ ντε Μπαλζάκ, Μπαρμπα- Γκόριο· Πρόλογος – Μετάφραση Νικηφόρου Βρεττάκου. Αθήνα, Βιβλιοεκδοτική, 1954.
Αττίλα Γιόζεφ · Ποιήματα · Μετάφραση Νικηφόρου Βρεττάκου, Γιάννη Ρίτσου. Αθήνα, Κέδρος, 1963.
Εντίτα Μόρρις·Τα λουλούδια της Χιροσίμα. Αθήνα, Θεμέλιο, 1978. ΙV. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Οι γκριμάτσες του ανθρώπου. Αθήνα, 1935 (και Αντωνόπουλος, 1940 έκδοση δεύτερη, τελειωτική).
Τα ποιήματα · 1929-1951. Αθήνα, 1955.
Ο ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος · Επιλογή από το έργο του. Αθήνα, Θεμέλιο, 1964.
Ποιήματα 1929-1957. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Ποιήματα 1958-1967· Οδοιπορία· Μ’ ένα χαρακτικό της Βάσως. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Ποιήματα 1967-1970. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Τα ποιήματα · Τόμος πρώτος·Με ένα σχέδιο του Επαμεινώνδα Λιώκη. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Τα ποιήματα · Τόμος δεύτερος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Τα ποιήματα · Τόμος τρίτος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
--------------------------------------------------------------------------------
Bιογραφία-Βιβλιογραφία-Εργογραφία
--------------------------------------------------------------------------------
Τόπος Γέννησης Κροκεές
Ημερομηνία Γέννησης 1912
Ημερομηνία Θανάτου 1991
Λογοτεχνικές Κατηγορίες Πεζογραφία
Ποίηση
Δοκίμιο
Μετάφραση
Βιογραφικό Σημείωμα
ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ (1912-1991) Ο Νικηφόρος Βρεττάκος γεννήθηκε στο χωριό Κροκεές της Λακωνίας, δευτερότοκος γιος του Κωνσταντίνου Βρεττάκου και της Ευγενίας, το γένος Παντελεάκη. Τα μαθητικά του χρόνια πέρασε στις Κροκεές και το Γύθειο (το 1927 αποφοίτησε από το Ελληνικό Σχολείο του Γυθείου). Το 1928, σε ηλικία δεκάξι μόλις χρόνων, έδωσε δύο διαλέξεις στην Εμπορική Λέσχη Γυθείου με θέμα Χριστιανισμός - Μαρξισμός. Το 1929 έφυγε για την Αθήνα για να σπουδάσει, δεν τα κατάφερε όμως, κυρίως λόγω οικονομικής ανέχειας (είχε προηγηθεί ασθένεια και χρεοκοπία του πατέρα του). Εγκαταστάθηκε στα Κάτω Πατήσια και με τη βοήθεια του παιδικού του φίλου Θαλή Στ. Κουτούπη προσλήφθηκε στην εταιρεία υδραυλικών έργων αποξήρανσης του έλους Τιρνάσου στη Λακωνία. Από το 1930 ως το 1931 έκανε διάφορες περιστασιακές, χειρωνακτικές κυρίως δουλειές για να κερδίσει τα προς το ζην, ενώ παράλληλα στράφηκε στη μελέτη από καθαρά προσωπικό ενδιαφέρον. Το 1932 κατατάχθηκε στο στρατό στην Τρίπολη για τέσσερις μήνες (καθώς ήταν προστάτης πολυμελούς οικογένειας). Το 1934 εργάστηκε ως γραφέας στις γενικές αποθήκες στρατού στον Πειραιά. Εκεί γνωρίστηκε με την Καλλιόπη Αποστολίδη, την οποία παντρεύτηκε τον ίδιο χρόνο και με την οποία απέκτησε μια κόρη τη Τζένη και ένα γιο τον Κώστα. Το 1935 εργάστηκε στα Μεταξουργία Νέας Ιωνίας και ένα χρόνο αργότερα ως ιδιωτικός υπάλληλος και ως εργάτης υφαντουργείου. Το 1938 διορίστηκε στο Υπουργείο Εργασίας με παρέμβαση του φίλου του Θέμου Αμουργή. Το 1940 στρατεύτηκε στην πρώτη γραμμή και κινδύνεψε να σκοτωθεί στο ύψωμα της Κλεισούρας. Το 1941 μετά από διάλυση του Συντάγματος στο οποίο υπηρετούσε επέστρεψε στην Αθήνα με τα πόδια. Η ημερολογιακές σημειώσεις του από αυτή την περίοδο αποτέλεσαν τη βάση του βιβλίου του Το αγρίμι. Από το 1942 ως το 1944 συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, οργανώθηκε στο Ε.Α.Μ. και γράφτηκε στο Κ.Κ.Ε. Την περίοδο εκείνη πέθανε ο πατέρας του και η ταφή του έγινε στην Πλούμιτσα. Το 1946 προσλήφθηκε ως γραφέας στον Οικονομικό Συνεταιρισμό Εκτελωνιστών του Πειραιά. Τον ίδιο χρόνο υπέγραψε τη διαμαρτυρία των ελλήνων λογοτεχνών “Προς τη Δ’ Αναθεωρητική Βουλή των Ελλήνων και τη Διεθνή Κοινή Γνώμη: Περί εκτάκτων μέτρων κατά των επιβουλευομένων την Δημοσίαν Τάξιν και την ακεραιότητα της χώρας”. Το 1948 γνωρίστηκε με τον Άγγελο Σικελιανό, φίλο του μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1958, μετά το ταξίδι του στη Ρωσία κυκλοφόρησε το βιβλίο του Ο ένας από τους δύο κόσμους, με αφορμή το οποίο κατηγορήθηκε (μαζί με τους Γιάννη Ρίτσο και Μάρκο Αυγέρη) για παράβαση του Ν.509. Το 1949 εξέδωσε το λυρικό δοκίμιο Δυο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου, εξαιτίας του οποίου διαγράφτηκε από το Κ.Κ.Ε. και απομακρύνθηκε από το περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα, στο οποίο ήταν τότε διευθυντής. Τότε γνωρίστηκε με την Τατιάνα Γκρίτση - Μilliex και το Roger Milliex, με τους οποίους συνδέθηκε φιλικά. Το 1954 η γυναίκα του απολύθηκε από τη θέση της στον Ο.Λ.Π. λόγω των πολιτικών της φρονημάτων. Κατά το σχολικό έτος 1955-1956 αναγκάστηκε να εργαστεί σε σχολείο των Ιωαννίνων. Μετά από προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας επέστρεψε στην παλιά της θέση. Το 1955 ο Βρεττάκος εκλέχτηκε στο Δήμο Πειραιά (1955-1959). Σημαντική υπήρξε η συμβολή του από τη θέση αυτή στην πολιτιστική αναβάθμιση της πόλης (ίδρυση Πειραϊκού Θεάτρου του Δημήτρη Ροντήρη, Ιστορικού Αρχείου, Φιλαρμονικής Πειραιώς, Δημοτικής Πινακοθήκης). Το 1957 ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση μαζί με τους Στρατή Μυριβήλη, Άγι Θέρο, Λ.Κουκούλα κ.α. στα πλαίσια της Παγκόσμιας Συνάντησης Δημοκρατικής Νεολαίας, προσκεκλημένος των σπουδαστών της Μόσχας. Στη Μόσχα γνωρίστηκε με τη γυναίκα του Μαξίμ Γκόρκυ. Το 1961 επισκέφτηκε τον τάφο του πατέρα του στην Πλουμίτσα. Το 1962 διαλύθηκε ο Συνεταιρισμός Εκτελωνιστών και ο Βρεττάκος έμεινε άνεργος. Το 1964 εργαζόταν ως ιματιοφύλακας στο Εθνικό Θέατρο με παρέμβαση του Λουκή Ακρίτα. Μετά το πραξικόπημα του 1967 ο Βρεττάκος αυτοεξορίστηκε στην Ελβετία από όπου ταξίδεψε ανά την Ευρώπη (Βουκουρέστι, Βενετία, Δαλματικές ακτές, Ζάγκρεμπ, Ρώμη, Παρίσι, Βirmingham, Λονδίνο, Παλέρμο, Μόναχο). Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ευρώπη συμμετείχε σε ραδιοφωνικές εκπομπές και σε φεστιβάλ ποίησης, τιμήθηκε από τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, και επεξεργάστηκε το αυτοβιογραφικό κείμενο Οδύνη που εκδόθηκε το 1969 στη Νέα Υόρκη. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1974 και εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Το καλοκαίρι του 1991 επισκέφτηκε την Πλούμιτσα με τη γυναίκα, την κόρη του και την οικογένειά της. Εκεί πέθανε τον Αύγουστο από καρδιακή ανακοπή. Η κηδεία του έγινε στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών με δημόσια δαπάνη. Η πρώτη εμφάνιση του Νικηφόρου Βρεττάκου στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1929 με τη δημοσίευση κάποιων πρωτόλειων ποιημάτων του από τα μαθητικά του χρόνια με τίτλο Κάτω από σκιές και φώτα (εκδόθηκαν το 1933). Ως το 1940 εξέδωσε έξι συλλογές, τις οποίες συγκέντρωσε στον τόμο Γκριμάτσες του ανθρώπου. Ακολούθησαν πολλές ποιητικές συλλογές ως το 1951 (χρονιά θεωρούμενη ως δεύτερο ορόσημο στην καλλιτεχνική του πορεία), που εξέδωσε το δεύτερο συγκεντρωτικό τόμο με ποιήματά του με τίτλο Τα ποιήματα 1929-1951. Από την περίοδο αυτή αναφέρουμε ενδεικτικά την ποιητική συλλογή του Πλούμιτσα (1950), ενδεικτική της στροφής του Βρεττάκου από το νεανικό λυρισμό προς την απλή και έντονα δραματική γραφή. Ακολούθησε η τρίτη και ωριμότερη περίοδος της δημιουργίας του, όπου επιχείρησε μια εξισορρόπηση των λυρικών και δραματικών στοιχείων στην υπηρεσία του ηθικού και κοινωνικού προβληματισμού του. Σημειώνονται τα έργα του Στον Ρόμπερτ Όπενχάιμερ (1954), Το βάθος του κόσμου (1961), Ο διακεκριμένος πλανήτης (1983), Συνάντηση με τη θάλασσα (1991). Ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία , την κριτική (το 1960 εξέδωσε τη μελέτη Νίκος Καζαντζάκης. Η αγωνία του και το έργο του ) και τη δημοσιογραφία. Από το 1946 ως το 1949 εργάστηκε στο περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα (αρχικά στη στήλη του βιβλίου, στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης, εκδότης και διευθυντής). Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά και τις εφημερίδες Προοδευτική Αλλαγή (1951, με το ψευδώνυμο Θυμόσοφος), Ελληνικά Χρονικά (1952-1954), Επιθεώρηση Τέχνης (1956), Ανεξάρτητος Τύπος (1958), Επιστήμη και Ζωή (1959), Δρόμοι της Ειρηνης (1961), Κόσμος (1962), Ελευθεροτυπία (1975). Τιμήθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1940, 1956, 1982), το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1974), το βραβείο Knocken και το βραβείο της Εταιρείας Σικελικών Γραμμάτων και Τεχνών (1980), το Αριστείο Γραμμάτων από την Ακαδημία Αθηνών (1982), το βραβείο του τίμιου Σταυρού του Απόστολου και Ευαγγελιστού Μάρκου από του Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής (1984), το μετάλλιο Χρυσός Πήγασος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών (1989). Υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού των Νέων Ελλήνων Λογοτεχνών. Προτάθηκε τέσσερις φορές για το βραβείο Νοbel λογοτεχνίας Τιμήθηκε από πολλούς δήμους ανά την Ελλάδα, ανακηρύχτηκε επίτιμος πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών μαζί με το Γιάννη Ρίτσο και το Γιώργο Βαλέτα (1984), επίτιμος Πρόεδρος της Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών του Πειραιά, επίτιμο μέλος του Παρνασσού , μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (1991). 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νικηφόρου Βρεττάκου βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Βρεττάκος Νικηφόρος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984 και Κακούρου - Χρόνη Γεωργία, «Χρονολόγιο Νικηφόρου Βρεττάκου», Μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (1912-1991) · επιμ. Π.Δ. Μαστροδημήτρης, σ.15-38. Αθήνα, 1993.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Αδαμόπουλος Χρίστος, Ένας διάλογος για τον άνθρωπο· Δέκα αναφορές στον ψυχισμό και στα οράματα του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου. Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1986.
Αντωνίου Τάκης, «Ο αρχαγγελικός αναρχισμός στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Εκείθεν της αφής, σ.11-32. Αθήνα, Δωδώνη, 1994.
Αργυρίου Αλεξ., «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου, σ.162-167 (της εισαγωγής) και 186-187. Αθήνα, Σοκόλης, 1979.
Αργυρίου Αλεξ., «Βρεττάκος Νικηφόρος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984.
Βαρίκας Βάσος, «Λυρικές αυτοβιογραφίες. Νικηφόρου Βρεττάκου: Αυτοβιογραφία – Κ.Θρακιώτη: Περιθώριο στο κενό», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄ (1961-1965), σ.87-89. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 10/6/1962).
Βρεττάκος Νικηφόρος, Αυτοβιογραφικά. Αθήνα, Φέξης, 1961.
Γκιβάλου-Κατσίκη Άντα, «Νικηφόρος Βρεττάκος · Ο “μεταλλωρύχος” ποιητής (1912-1991)», Νέα Εποχή3 (214) (Λευκωσία), 1992, σ.13-18.
Γκότοβος Α.Ν., Για το Νικηφόρο Βρεττάκο έξι μελετήματα. Αθήνα, Σοκόλης, 1995.
Γκρίτση - Μιλλιέξ Τατιάνα, «Οι ποιητικές μεταμορφώσεις του Βρεττάκου», Η λέξη12, 2/1982, σ.86-88.
Ιλίνσκαγια Σόνια, Η μοίρα μιας γενιάς · (Μεν. Μήτσος Αλεξανδρόπουλος). Αθήνα, 1976.
Κακούρου-Χρόνη Γεωργία, Νίκος Καζαντζάκης - Νικηφόρος Βρεττάκος, δυο δημιουργοί συνομιλούν μέσα από το έργο τους. Αθήνα, Φιλιππότης, 1994.
Καραντώνης Αντρέας, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ποίησή μας μετά τον Σεφέρη, σ.60-89. Αθήνα, Δωδώνη, 1976.
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας οδηγός, σ.47-48.
Λογαράς Κώστας, «Ο Προμηθέας δεσμώτης στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Πόρφυρας44, 1-3/1988, σ.138-144.
Μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου (1912-1991) · επιμ. Π.Δ. Μαστροδημήτρης. Αθήνα, 1993, 642 σ.
Νικηφόρος Βρεττάκος · Μελέτες για το έργο του. Αθήνα, Διογένης, 1976.
Νικηφόρος Βρεττάκος· Αφιέρωμα. Αθήνα, Βιβλιοθήκη της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων, χ.χ. (κείμενα των Μ.Γ.Μερακλή, Γεωργίας Κακούρου - Χρόνη και Μιχάλη Τσακίρη).
Ντόκος Θανάσης, «Νικηφόρος Βρεττάκος: Η ποίηση ήτανε μέσα μου», Διαβάζω97, 27/6/1984, σ.66-72 (συνέντευξη).
Σαμαράς Νίκος, «Η αποστολή του ποιητή στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου», Επιθεώρηση ΤέχνηςΚΔ΄, ετ.ΙΒ΄, 10/1966, αρ.142, σ.294-298.
«Σε β’ πρόσωπο: Μια συνομιλία του Νικηφόρου Βρεττάκου με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο», Η λέξη12, 2/1982, σ.129-132.
Στεργιόπουλος Κώστας, «Νικηφόρος Βρεττάκος», Η ελληνική ποίηση · Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου. Αθήνα, Σοκόλης, 1980.
Φωστιέρης Αντώνης, Κριτική για το Ποτάμι Μπύες και τα εφτά ελεγεία, Διαβάζω1,1-2/1976, σ.50.
Χατζίνης Γιάννης, «Νικηφόρου Βρεττάκου: Το αγρίμι», Νέα Εστία39, ετ.Κ΄, 15/1/1946, αρ.445, σ.127. Αφιερώματα
Τομές3, 2/1997, αρ.9.
Τομές5, 7/1979, αρ.55.
Νέα Σύνορα13, 4-5/1985, αρ.78.
Πνευματική Κύπρος30, 1-4/1990, αρ.349-352.
Αιολικά Γράμματα20, 5-8/1990, αρ.115-116.
Τετράδια Ευθύνης33, 1994 (με τίτλο Φώτα και φωτισμοί του Νικηφόρου Βρεττάκου· Τρία χρόνια από την εκδημία του).
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) Ι.Ποίηση
Κάτω από σκιές και φώτα. Αθήνα, τυπ. Τέχνη, 1929.
Κατεβαίνοντας στη σιγή των αιώνων. Αθήνα, Μαυρίδης, 1933.
Οι γκριμάτσες του ανθρώπου. Αθήνα, τυπ. Ματαράγκα, 1935.
Ο πόλεμος. Αθήνα, τυπ. Ματαράγκα, 1935.
Η επιστολή του κύκνου. Αθήνα, Γκοβόστης, 1937.
Το ταξίδι του Αρχάγγελλου (sic) · Σχέδια – Καλλιτεχνική επιμέλεια Επαμ. Λιώκη. Αθήνα, 1938.
Μαργαρίτα - Εικόνες απ’ το ηλιοβασίλεμα. Αθήνα, Αντωνόπουλος, 1939.
Το γυμνό παιδί. Αθήνα, Νεοελληνική Λογοτεχνία, 1939.
Το μεσουράνημα της φωτιάς·Ποιήματα 1938-1940. Αθήνα, Αντωνόπουλος, 1940.
Ηρωική συμφωνία… Αθήνα, έκδοση του περ. Φιλολογικά Χρονικά, 1944.
33 Ημέρες. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945 (Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης)
Λόγος ενός ληστή στη διάσκεψη του Πότσδαμ. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945.
Η παραμυθένια Πολιτεία. Αθήνα, Ματαράγκας, 1947.
Το βιβλίο της Μαργαρίτας. Αθήνα, Ανδρομέδα, 1949.
Ο Ταϋγετος και η σιωπή. Αθήνα, Λογοτεχνική Γωνιά, 1949.
Τα θολά ποτάμια. Αθήνα, 1950.
Πλούμιτσα. Κροκεές, 1950 (περιορισμένα αντίτυπα )
Πλούμιτσα. Αθήνα, Τα Πειραϊκά Χρονικά, 1952.
Έξοδος με το άλογο (Ύμνος στη χαρά)· Μ’ ένα σχέδιο του Γιώργου Βακαλό. Αθήνα, 1952.
Στον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ. Αθήνα, Ημέρα, 1954.
Ο χρόνος και το ποτάμι · 1952-1956. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
Η μητέρα μου στην εκκλησία. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
Βασιλική δρυς· Ποιήματα. Αθήνα, Δίφρος, 1959.
Το βάθος του κόσμου. Αθήνα, Ματαράγκας, 1961.
Αυτοβιογραφία. Αθήνα, Φέξης, 1961.
Ωδή στον ήλιο. Αθήνα, Διογένης, 1974.
Διαμαρτυρία· Ποιήματα· Με δύο σχέδια της Christine Lichthard. Αθήνα, Διογένης, 1974.
Το ποτάμι Μπυές και τα εφτά ελεγεία. Αθήνα, Διογένης, 1975.
Απογευματινό ηλιοτρόπιο· Ξυλογραφίες – εξώφυλλο Ζίζης Μακρή. Αθήνα, Διογένης, 1976.
Ο Προμηθέας ή Το παιχνίδι μιας μέρας. Αθήνα, Διογένης, 1978.
Εις μνήμην 1940-1944. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1981.
Λειτουργία κάτω απ’ την Ακρόπολη. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Ο διακεκριμένος πλανήτης)· Ποιήματα. Αθήνα, Τρία Φύλλα, 1983.
Ηλιακός λύχνος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1984.
Εκκρεμής δωρεά. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1986.
Χωρωδία. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1988.
Η φιλοσοφία των λουλουδιών· Ποιήματα· Μετάφραση David Connoly· Εικονογράφηση Γιώργη Βαρλάμου. Αθήνα, Artigraf, 1988.
Σικελικά ποιήματα. Αθήνα, Αστρολάβος/Ευθύνη50, 1990.
Διαμαρτυρία. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
Συνάντηση με τη θάλασσα. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991. ΙΙ.Πεζά - Διαλέξεις - Κριτικά Δοκίμια
Το αγρίμι · 1941-1943. Αθήνα, Ματαράγκας, 1945.
Το ηθικό στοιχείο στη δημοτική ποίηση. Αθήνα, 1954. (ανατύπωση από τα Ελληνικά Χρονικά99, 14/3/1954, σ.17-20)
Δυο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου. Αθήνα, Τα Πειραϊκά Χρονικά, 1949.
Ο ένας από τους δύο κόσμους (Ένα ταξίδι - Μια γιορτή - Μερικά συμπεράσματα). Αθήνα, 1958.
Νίκος Καζαντζάκης · Η αγωνία του και το έργο του · Επιμέλεια Κωστούλας Μητροπούλου. Αθήνα, Σύψας Π. - Σιαμαντάς Χρ., 1960.
Η Στροφή και η θέση του Σεφέρη. Αθήνα, 1962 (ανάτυπο από τον τόμο για το Σεφέρη)
Το αγρίμι και η καταιγίδα. Αθήνα, Θεμέλιο, 1965.
Οδύνη. Νέα Υόρκη, Εκδόσεις Αποφοίτων Ελληνικών Πανεπιστημίων, 1969.
Μπροστά στο ίδιο ποτάμι · Διηγήματα. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Μαρτυρίες μιας κρίσιμης εποχής. Αθήνα, Κάκτος, 1979.
Ποιητικός λόγος και εθνική αλήθεια (Ο λόγος του ποιητή στην Ακαδημία στις 9 Φεβρουαρίου 1988). Αθήνα, Φιλιππότης, 1988.
Λόγος για το Μεσολόγγι (Γιορτές της Εξόδου 17 Απριλίου 1989). Αθήνα, Φιλιππότης, 1989.
Ακαδημία Αθηνών · Έκτακτος Συνεδρία της 12ης Δεκεμβρίου 1989 · Προεδρία Σόλωνος Κυδωνιάτου · Μνήμη Άγγελου Σικελιανού · Ομιλία του Ακαδημαϊκού κ.Νικηφόρου Βρεττάκου · Ομιλία του Ακαδημαϊκού κ. Πέτρου Χάρη. Αθήνα, 1989 (ανάτυπο από τα Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών64).
Η φθορά της γλώσσας φθορά του έθνους. Αθήνα, Φιλιππότης, 1990.
Ενώπιος ενωπίω · Ημερολογιακές σημειώσεις 1962 · Πρόλογος Κώστας Βρεττάκος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
Οδύνη - Αυτοβιογραφικό. Αθήνα, Πόλις, 1995. ΙΙΙ.Μεταφράσεις
Στέφαν Τσβάιχ, Ρομαίν Ρολλάν· Ο άνθρωπος και το έργο του. Αθήνα, Βιβλιοεκδοτική, χ.χ.
Ονορέ ντε Μπαλζάκ, Μπαρμπα- Γκόριο· Πρόλογος – Μετάφραση Νικηφόρου Βρεττάκου. Αθήνα, Βιβλιοεκδοτική, 1954.
Αττίλα Γιόζεφ · Ποιήματα · Μετάφραση Νικηφόρου Βρεττάκου, Γιάννη Ρίτσου. Αθήνα, Κέδρος, 1963.
Εντίτα Μόρρις·Τα λουλούδια της Χιροσίμα. Αθήνα, Θεμέλιο, 1978. ΙV. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Οι γκριμάτσες του ανθρώπου. Αθήνα, 1935 (και Αντωνόπουλος, 1940 έκδοση δεύτερη, τελειωτική).
Τα ποιήματα · 1929-1951. Αθήνα, 1955.
Ο ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος · Επιλογή από το έργο του. Αθήνα, Θεμέλιο, 1964.
Ποιήματα 1929-1957. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Ποιήματα 1958-1967· Οδοιπορία· Μ’ ένα χαρακτικό της Βάσως. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Ποιήματα 1967-1970. Αθήνα, Διογένης, 1972.
Τα ποιήματα · Τόμος πρώτος·Με ένα σχέδιο του Επαμεινώνδα Λιώκη. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Τα ποιήματα · Τόμος δεύτερος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1981.
Τα ποιήματα · Τόμος τρίτος. Αθήνα, Τα Τρία Φύλλα, 1991.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
